Po raz 67. na rynku w Lipnicy Murowanej odbędzie się Konkurs Palm Wielkanocnych — wydarzenie głęboko wpisane w lokalną tradycję. Od pokoleń mieszkańcy wytwarzali palmy, które następnie święcono w Niedzielę Palmową. Zwyczajowo palmy były kiedyś znacznie skromniejsze niż dziś, a ich wzrost i bogactwo dekoracji często odzwierciedlały zamożność gospodarstwa — mówiono nawet: „ile morgów ziemi, tyle metrów palmy”.
Wspominana z uśmiechem jest historia z lat 60., kiedy ówczesny proboszcz Lipnicy, ks. Jan Sarna, sprzeciwiał się przynoszeniu do kościoła wyjątkowo wysokich palm, które zasłaniały ambonę i sięgały żyrandoli. Aby zapobiec niebezpieczeństwu, w Niedzielę Palmową ustawiał przed świątynią pniak i — jak relacjonują mieszkańcy — osobiście odcinał siekierą te egzemplarze, które według niego stwarzały zagrożenie.
Inicjatorem pierwszego Konkursu Lipnickich Palm w 1958 roku był Józef Piotrowski — społecznik i poeta, który chciał ocalić ginącą tradycję. Dziś konkurs, oprócz religijnych obrzędów, stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych wizytówek gminy Lipnica Murowana w całej Polsce.
Tradycja, materiały i kryteria oceny
Palmy oceniane są w pięciu kategoriach wysokości oraz według kryteriów takich jak wysokość, ułożenie pręci, sposób wiązania, smukłość i zdobienie. Tradycyjne palmy lipnickie wykonywane są wyłącznie z naturalnych materiałów: trzon tworzy wiklina, pręci porządkuje się i wiąże taką samą wikliną, a całość zdobią kwiaty i wstążki z bibuły, bazie, zimozielone gałązki oraz wiązka trawy stawowej jako zwieńczenie. Zgodnie z obyczajem palma musi mieścić się w dłoniach wykonawcy i być ustawiana siłą mięśni; wysokie egzemplarze wzmacniane są drewnianą tyczką.
Umiejętności tworzenia palm przekazywane są z ojców na dzieci i wnuki. W dniu konkursu rodziny wspólnie niosą palmy na rynek, po czym uczestniczą w poświęceniu i uroczystościach kościelnych. Z poświęconych witek gospodarze formują krzyżyki, które wbija się w pola i grządki w Wielki Piątek oraz stawia w centralnym miejscu domu — według wierzeń mają one chronić domostwa, gospodarstwa i plony.
Palmy niższe i średnie (do około 15 metrów) ustawiane są wokół kolumny św. Szymona z Lipnicy na rynku, natomiast najwyższe, nawet przekraczające 30 metrów, mocowane są do lip rosnących wokół rynku. O dopuszczeniu do konkursu decyduje poprawne postawienie palmy — to najefektowniejszy moment wydarzenia, wymagający precyzji i dużego doświadczenia.
Regulamin zabrania użycia mechanicznych dźwigów czy wyciągarek — stawianie musi odbywać się przy użyciu siły ludzkich mięśni, lin i wideł. Palmy, które złamią się podczas stawiania, są dyskwalifikowane w danej kategorii, lecz autor może skrócić palmę i zgłosić ją ponownie.
Rekord konkursu należy do Andrzeja Goryla z Lipnicy Górnej — w 2019 roku wykonał palmę o wysokości 37,78 m. Młody autor zyskał wówczas ogólnopolskie rozgłos; poza tworzeniem palm jest strażakiem OSP, pracuje w budownictwie i pomaga w gospodarstwie.
Pandemia przerwała konkurs w 2020 roku — po raz pierwszy w jego historii został odwołany. W 2021 roku impreza odbyła się bez publiczności i wydarzeń towarzyszących, lecz tradycja została podtrzymana: komisja artystyczna oceniła zgłoszone palmy, a konkurs był relacjonowany w mediach. W 2022 roku Konkurs powrócił do tradycyjnej formuły. W ostatniej edycji komisja oceniła 61 palm o wysokości powyżej 3 metrów — najwyższa miała 28,59 m i jej autorem był Daniel Drąg, zdobywca Grand Prix. Dodatkowo zgłoszono 266 palm dziecięcych do 3 metrów, ocenianych i nagradzanych przy Biurze Organizacyjnym.
67. Konkurs Lipnickich Palm odbędzie się w Niedzielę Palmową, 29 marca 2026 roku, na lipnickim rynku. Wydarzenie będzie otwarte dla publiczności i towarzyszyć mu będą rękodzielnicy, wystawcy oraz grupy regionalne i artystyczne. Organizatorzy zapraszają do udziału i oglądania mistrzów tworzących jedne z najwyższych i najpiękniejszych palm na świecie.
Materiał przygotowany przez Gminny Dom Kultury
Wszystkie informacje i materiały dotyczące 67. Konkursu Lipnickich Palm będą publikowane w zakładce „Niedziela Palmowa 2026”.
