AED (Automatyczny Defibrylator Zewnętrzny) to przenośne urządzenie medyczne przeznaczone do przywracania prawidłowego rytmu serca u osoby z nagłym zatrzymaniem krążenia. Samodzielnie analizuje rytm serca i, gdy jest to potrzebne, dostarcza impuls elektryczny. Urządzenie jest proste w obsłudze — prowadzi użytkownika za pomocą komunikatów dźwiękowych i wskazówek wizualnych, dzięki czemu może je obsługiwać osoba bez wykształcenia medycznego.
Do czego służy AED?
- Analiza rytmu: po przyklejeniu elektrod do klatki piersiowej AED automatycznie ocenia zapis EKG poszkodowanego.
- Wyładowanie elektryczne: jeśli wykryte zostanie migotanie komór lub inny rytm wymagający defibrylacji, urządzenie zainicjuje impuls, który ma na celu przywrócenie prawidłowego rytmu serca.
- Wsparcie użytkownika: AED instruuje krok po kroku, kiedy wykonywać resuscytację krążeniowo‑oddechową, a kiedy podać wstrząs.
- Bezpieczeństwo: aparat sam ocenia potrzebę defibrylacji, co ogranicza ryzyko błędów przy podejmowaniu decyzji.
Gdzie znaleźć defibrylatory w gminie Chełmek
Defibrylatory są coraz powszechniej dostępne w przestrzeniach publicznych, takich jak centra handlowe, lotniska, dworce, stadiony, szkoły czy urzędy. Gmina Chełmek, korzystając ze środków Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, zakupiła siedem urządzeń AED i zamontowała je w następujących miejscach:
- OSP Bobrek, ul. Nadwiślańska 150
- OSP Gorzów, ul. Kwiatowa 1
- OSP Chełmek, ul. Staicha 3
- Administracja Domów Mieszkalnych, ul. Piłsudskiego 8
- Wiejskie Dom Kultury w Gorzowie, ul. Szkolna 5
- Centrum Sportowe, ul. Krakowska 22 w Chełmku
Defibrylatory zamontowane przy budynkach Ochotniczych Straży Pożarnych zostały podłączone do systemu syren alarmowych OSP. W momencie otwarcia kapsuły urządzenia automatycznie uruchamiana jest syrena, a kapsuły zapewniają utrzymanie stałej temperatury wewnątrz, co chroni sprzęt.
Kiedy użyć AED?
- W przypadku nagłego zatrzymania krążenia (NZK), gdy osoba nie reaguje i nie oddycha prawidłowo.
- Szybka interwencja jest kluczowa — im wcześniej zastosowane zostanie urządzenie, tym większe szanse na przeżycie i ograniczenie uszkodzeń mózgu.
Jak działa defibrylacja?
Przez elektrody umieszczone na klatce piersiowej przebiega impuls elektryczny o odpowiedniej energii, który dociera do mięśnia sercowego. Energia ta może przywrócić uporządkowaną pracę serca, zatrzymując chaotyczne pobudzenia. Nowoczesne, dwufazowe AED same dobierają parametry wyładowania do potrzeb pacjenta.
Czas a skuteczność defibrylacji
Szybkie użycie AED wraz z prawidłowo prowadzoną resuscytacją krążeniowo‑oddechową znacząco zwiększa szanse przeżycia. Skuteczność defibrylacji spada wraz z upływem czasu od utraty przytomności:
- do 1 minuty — około 90% skuteczności,
- do 5 minut — około 50% skuteczności,
- do 7 minut — około 30% skuteczności.
Jak udzielić pomocy przed przybyciem ratowników?
Przed przystąpieniem do pomocy upewnij się, że miejsce zdarzenia jest bezpieczne. Sprawdź, czy poszkodowany reaguje. Jeśli nie reaguje i brak jest oddechu, natychmiast rozpocznij resuscytację krążeniowo‑oddechową, aby utrzymać przepływ krwi do mózgu i innych narządów. Poproś kogoś o wezwanie pomocy (numer 999 lub 112) i o przyniesienie AED.
Jak korzystać z AED?
- Włącz urządzenie i postępuj zgodnie z komunikatami dźwiękowymi i wizualnymi. Niektóre modele włączają się po podniesieniu pokrywy, inne wymagają naciśnięcia przycisku.
- Przyklej elektrody: jedną pod prawym obojczykiem, drugą na lewej stronie dolnej części klatki piersiowej.
- Jeżeli wymagane, podłącz przewód elektrod do urządzenia.
- Rozpocznij analizę rytmu serca za pomocą AED.
- Jeśli urządzenie zaleci wyładowanie, upewnij się, że nikt nie dotyka poszkodowanego, a następnie uruchom impuls zgodnie ze wskazaniem AED.
- Kontynuuj RKO i postępuj według instrukcji urządzenia aż do przybycia służb ratunkowych.
Stosowanie AED u dzieci
Niektóre defibrylatory mają ustawienia lub elektrody pediatryczne, które dostarczają niższej energii. Standardowe AED można stosować u dzieci powyżej 8. roku życia lub o masie ciała przekraczającej około 25 kg. U niemowląt (poniżej 1. roku życia) stosowanie AED nie jest zazwyczaj zalecane, choć w sytuacjach pozaszpitalnych takie przypadki występują rzadko. Jeśli trzeba użyć AED u starszego dziecka i nie ma opcji pediatrycznej, należy to zrobić — jedną elektrodę umieścić nad sercem, a drugą na plecach, tak by serce znalazło się między nimi.
