Władze województwa przygotowały projekt budżetu na 2026 rok, który ma przekroczyć 4 miliardy złotych — to najwyższa dotąd kwota w historii regionu. Najważniejszym elementem dokumentu jest jego proinwestycyjny charakter: na inwestycje przeznaczono blisko 1,8 miliarda złotych, czyli około 30 proc. więcej niż obecnie.

Celem samorządu jest dalsze podnoszenie jakości życia i tworzenie warunków do rozwoju — zarówno przez wykorzystanie dostępnych środków, jak i aktywizację lokalnych społeczności. Budżet ma wesprzeć kluczowe obszary, które bezpośrednio wpływają na codzienne życie mieszkańców.

Transport priorytetem — duże środki na kolej i drogi

Najwięcej środków w projekcie przeznaczono na transport i łączność — ponad 1,9 miliarda złotych, co oznacza wzrost o ponad 20 proc. w porównaniu z rokiem bieżącym. Wydatki inwestycyjne w tym obszarze stanowią aż 65 proc. całego portfela inwestycyjnego.

Dynamiczny wzrost nakładów wynika z realnych potrzeb: rosnąca liczba pasażerów kolei regionalnej — z około 7 mln w 2014 r. do szacowanych 27 mln w 2025 r. — wymusza rozbudowę taboru i zaplecza serwisowego. Planowane jest zakontraktowanie 25 nowych zespołów trakcyjnych.

Do tej pory podpisano umowy na 12 pojazdów; pierwsze mają zacząć kursować latem 2026 r., kolejne w 2028 r., a całe zamówienie ma być zrealizowane do 2029 r. Jeden pięcioczłonowy zespół trakcyjny kosztuje około 50 mln zł, co sprawia, że łączna wartość zamówienia przekracza miliard złotych. Dodatkowe koszty to rozbudowa baz serwisowych oraz coroczne dopłaty do biletów kolejowych i autobusowych, sięgające blisko 400 mln zł.

W miejscach bez infrastruktury kolejowej samorząd rozwija skomunikowane linie autobusowe. Dzięki Kolejom Małopolskim i Małopolskim Liniom Dowozowym autobusy docierają obecnie do 111 z 183 gmin; w 2026 r. ma to być już 117 gmin. Jednak planom przeszkadzają cięcia środków rządowych — region oczekiwał ponad 41 mln zł dofinansowania, otrzymał natomiast około 6 mln zł w ramach prognoz, co stwarza presję na budżet województwa.

Najważniejsze inwestycje drogowe i kolejowe

W 2026 r. kontynuowane będą prace przy licznych inwestycjach drogowych: m.in. II etap obwodnicy Proszowic, obwodnice Olszyn i Jankowic (DW 781), III etap połączenia węzła A4 Bochnia z DK94 oraz II etap połączenia A4 Brzesko z DW 768. Trwają też przetargi na obwodnicę Lisiej Góry oraz na połączenie DK87 z DW969 wraz z budową mostu na Dunajcu w Nowym Sączu. W zaawansowaniu są procedury na Zachodnią Obwodnicę Zielonek (etap III) i obwodnicę Brzeszcz. Projektowane są kolejne obwodnice i usprawnienia sieci drogowej w wielu powiatach.


W zakresie taboru kolejowego planowane jest dostarczenie kolejnych sześciu pociągów do Kolei Małopolskich oraz podpisanie umowy wykonawczej na zakup siedmiu kolejnych pojazdów na początku nowego roku.

Poza inwestycjami transportowymi, w budżecie uwzględniono wydatki na zabezpieczenie podstawowych usług publicznych: zdrowie, pomoc społeczną, kulturę i edukację.

Wsparcie dla zdrowia, kultury i polityki społecznej

W planie finansowym przewidziano ponad 413 mln zł na kulturę i ochronę dziedzictwa, ponad 296 mln zł na pomoc społeczną i politykę rodzinną oraz blisko 250 mln zł na ochronę zdrowia. Na oświatę zarezerwowano ponad 182 mln zł, a na turystykę i sport — ponad 112 mln zł. Wśród innych istotnych obszarów są informatyka, gospodarka komunalna i ochrona środowiska.

W kulturze jednym z kluczowych projektów jest wybór zwycięzcy konkursu architektonicznego na nową siedzibę Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie; po rozstrzygnięciu planowane jest podpisanie umowy z wykonawcą i uzyskanie pozwolenia na budowę. W planach są też remont Zamku Lipowiec, powołanie Muzeum Taternictwa i Narciarstwa w Zakopanem oraz dalsze prace przy Teatrze im. Juliusza Słowackiego.

W obszarze polityki społecznej kontynuowane będą programy sprawdzone w praktyce, m.in. projekt Małopolski Tele-Anioł 2.0 z planowanym komponentem telemedycznym oraz inicjatywy wspierające rodziny: Po pierwsze rodzina, Rodzina w Centrum i Małopolska Maluchom.

Sporą część środków przeznaczono na modernizacje szpitali — m.in. inwestycje w placówkach takich jak szpital Rydygiera, szpital św. Łukasza w Tarnowie czy szpital Śniadeckiego w Nowym Sączu — oraz na projekty edukacyjne, jak rozwój Branżowych Centrów Umiejętności i programy stypendialne.

W turystyce województwo zamierza dalej rozwijać ofertę sezonową, w tym wypoczynek zimowy, oraz wzmacniać pozycję regionu jako atrakcyjnego kierunku dla turystyki rowerowej.

Samorząd podkreśla, że priorytety pozostają spójne z poprzednimi latami — zdrowie i bezpieczeństwo mieszkańców nadal są na pierwszym miejscu, a podejmowane inwestycje mają budować stabilny i odporny na kryzysy region.

Bezpieczeństwo i gotowość kryzysowa

W zakresie bezpieczeństwa województwo realizuje programy systemowe, m.in. inicjatywę Bezpieczna Małopolska. Dzięki trzem edycjom projektu ponad 220 jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej otrzymało nowe pojazdy i sprzęt. Jesienią przekazano kolejne 63 samochody gaśnicze — operacja ta kosztowała około 65 mln zł. Ponadto przeznaczono 5 mln zł na kursy pierwszej pomocy dla 3 tys. strażaków-ochotników.

W poprzednich latach zakupiono też sprzęt o charakterze kryzysowym, m.in. 50 namiotów do tworzenia szpitali polowych oraz 50 ambulansów. Samorząd podkreśla znaczenie edukacji mieszkańców i lokalnego przygotowania, bo sprzęt sam w sobie nie wystarczy bez odpowiednich kompetencji społecznych.

Na działania zwiększające odporność regionu planowane jest przeznaczenie nawet 1 miliarda złotych. Trwają negocjacje zmian w programie Funduszy Europejskich dla Małopolski 2021–2027, które mają umożliwić m.in. powiększenie miejsc tymczasowego schronienia, lepszy dostęp do wody w zagrożonych rejonach, wzmocnienie współpracy służb ratowniczych oraz rozwój infrastruktury i szkoleń. Celem jest uruchomienie projektów już w pierwszym półroczu 2026 r.

Jeśli chodzi o wykorzystanie środków unijnych, Małopolska osiąga wysoki poziom kontraktacji w obecnej perspektywie — około 60 proc., co daje jej trzecie miejsce w kraju. Do końca listopada 2025 r. podpisano 480 umów o łącznej wartości ponad 2,8 mld zł.

Rok 2025 przyniósł regionowi szereg zrealizowanych inwestycji: zakup nowych pociągów, prace nad zapleczem kolejowym w Oświęcimiu, budowy i kontynuacje obwodnic, modernizacje szpitali, dostawy ambulansów, wsparcie jednostek OSP, inwestycje w infrastrukturę naukową i edukacyjną oraz uruchomienie pierwszych Branżowych Centrów Umiejętności.

Jak podkreślają władze, największą satysfakcję daje realizacja projektów przynoszących realne korzyści mieszkańcom — lepszy dostęp do usług, większe bezpieczeństwo i rozwój gospodarczy regionu.