W projekcie budżetu województwa na 2026 rok zapisano rekordowe środki — ponad 4 miliardy złotych. Władze regionu planują przeznaczyć na inwestycje blisko 1,8 miliarda złotych, czyli około 30% więcej niż w roku bieżącym. O tym, jakie będą priorytety i co oznaczają te pieniądze dla mieszkańców, opowiada marszałek Małopolski Łukasz Smółka.

Celem jest, aby Małopolska była atrakcyjnym miejscem do życia i pracy. Dlatego budżet ukierunkowany jest na inwestycje: rozwój infrastruktury drogowej i kolejowej, nowe obiekty użyteczności publicznej oraz zakup nowego sprzętu, co ma podnosić komfort życia i bezpieczeństwo mieszkańców.

Dla regionu kluczowy będzie proinwestycyjny charakter wydatków — poprawa komunikacji, lepsza opieka medyczna oraz wzmocnienie służb ratowniczych. To elementy, które mają skrócić czas podróży, zapewnić dostęp do nowoczesnej diagnostyki i podnieść poziom bezpieczeństwa.

Transport jako priorytet

Największą część budżetu zajmują wydatki na transport i łączność — ponad 1,9 miliarda złotych, co stanowi wzrost o ponad 20% w porównaniu z rokiem poprzednim. Wśród wydatków inwestycyjnych transport dominuje, stanowiąc około 65% całkowitej puli inwestycyjnej. Nakłady na komunikację są dziś dwukrotnie wyższe niż trzy lata temu.

Wzrost środków w tej sferze wynika z dynamicznego rozwoju przewozów kolejowych. Liczba pasażerów Kolei Małopolskich wzrosła z nieco ponad 7 milionów w 2014 roku do około 27 milionów pasażerów w 2025 roku. Aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu, region planuje zakontraktować łącznie 25 nowych zespołów trakcyjnych.

Do tej pory podpisano umowy na 12 pojazdów: pierwsze mają pojawić się na torach latem 2026 roku, kolejne w 2028, a pełne zamówienie ma być zrealizowane do 2029 roku. Jeden pięcioczłonowy zespół trakcyjny kosztuje około 50 milionów złotych, dlatego wartość całego zamówienia przekracza miliard złotych. Do tego dochodzą inwestycje w zaplecze serwisowe oraz coroczne dopłaty do biletów kolejowych i autobusowych, sięgające około 400 milionów złotych.

Gdy tory nie sięgają do wszystkich miejscowości, samorząd rozwija sieć połączeń autobusowych skomunikowanych z pociągami. Obecnie programy te docierają do 111 z 183 gmin; w 2026 r. planowane jest zwiększenie zasięgu do 117 gmin. Realizacja 75 planowanych linii autobusowych w przyszłym roku kosztować będzie ponad 103 miliony złotych. Województwo zgłosiło jednak zastrzeżenia do rządowych cięć środków — wnioskowano o ponad 41 mln zł, otrzymano znacznie mniej, stąd apel marszałka o ponowną analizę algorytmów podziału środków.


Wśród kluczowych inwestycji drogowych zaplanowanych na 2026 rok są m.in. kolejny etap obwodnicy Proszowic, obwodnice Olszyn i Jankowic w ciągu DW 781, dalsze etapy połączeń węzłów A4 w Bochni i Brzesku z drogami krajowymi i wojewódzkimi oraz prace związane z połączeniem DK 87 z DW 969 i budową mostu na Dunajcu w Nowym Sączu. Trwają też postępowania dotyczące obwodnicy Lisiej Góry oraz zachodniej obwodnicy Zielonek (etap III) i obwodnicy Brzeszcz.

W 2026 roku będą kontynuowane także prace nad innymi projektami transportowymi, a wiele zadań jest na różnych etapach przygotowań i przetargów.

Poza transportem duże miejsce w budżecie zajmują kultura i ochrona dziedzictwa (ponad 413 mln zł), polityka społeczna i pomoc społeczna (ponad 296 mln zł), ochrona zdrowia (blisko 250 mln zł), oświata (ponad 182 mln zł) oraz turystyka i kultura fizyczna (ponad 112 mln zł). W budżecie uwzględniono też wydatki na informatykę, gospodarkę komunalną i ochronę środowiska.

W obszarze kultury wśród najważniejszych planów jest rozstrzygnięcie konkursu na projekt nowej siedziby Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie i podpisanie umowy z wykonawcą po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Kontynuowane będą remonty Zamku Lipowiec, Teatru im. Juliusza Słowackiego oraz prace przy Muzeum Taternictwa i Narciarstwa w Zakopanem.

W polityce społecznej planowane są dalsze edycje sprawdzonych programów, jak Małopolski Tele-Anioł 2.0 — z nowym komponentem telemedycznym w fazie pilotażu — oraz projekty wsparcia rodzin: „Po pierwsze rodzina”, „Rodzina w Centrum” i „Małopolska Maluchom”. W służbie zdrowia trwają projekty modernizacyjne w wielu szpitalach, m.in. w Krakowie, Tarnowie i Nowym Sączu. W edukacji kontynuowane będzie tworzenie Branżowych Centrów Umiejętności i programów stypendialnych.

Priorytety budżetowe województwa pozostają stabilne — nacisk na zdrowie i bezpieczeństwo mieszkańców oraz rozwój infrastruktury i gospodarki. Marszałek podkreśla, że wszystkie działania mają człowieka postawić na pierwszym miejscu.

W kontekście bezpieczeństwa Małopolska konsekwentnie buduje system odpornościowy regionu. Przykładem jest projekt „Bezpieczna Małopolska” — dzięki trzem edycjom ponad 220 jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej otrzymało nowy sprzęt. W 2025 roku przekazano 63 wozy strażackie — operacja kosztowała około 65 milionów złotych. W ramach tej inicjatywy sfinansowano też kursy pierwszej pomocy dla trzech tysięcy strażaków-ochotników.

Region wykorzystuje doświadczenia z kryzysów, np. pandemia skłoniła do zakupu 50 kompletnych namiotów, umożliwiających szybkie tworzenie miejsc polowych dla potrzeb medycznych i schronienia. Wcześniej zakupiono także 50 karetek, które dziś służą mieszkańcom. Marszałek podkreśla, że oprócz sprzętu konieczna jest edukacja mieszkańców — umiejętność udzielania pierwszej pomocy i rozumienie sygnałów alarmowych to podstawy zwiększania odporności społecznej.

Na działania związane z bezpieczeństwem i odpornością regionu w budżecie zapisano około 1 miliarda złotych. Trwają negocjacje dotyczące zmian w programie Funduszy Europejskich dla Małopolski 2021–2027, tak by zwiększyć liczbę miejsc tymczasowego schronienia, poprawić dostęp do wody w rejonach zagrożonych niedoborem, wzmocnić współpracę służb ratowniczych i rozbudować infrastrukturę o podwójnym zastosowaniu. Celem jest rozpoczęcie realizacji projektów już w pierwszym półroczu 2026 roku.

W perspektywie wydatkowania środków unijnych Małopolska ma wysoki poziom kontraktacji — blisko 60% programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027, co daje regionowi trzecie miejsce w kraju. Do końca listopada 2025 roku podpisano 480 umów o łącznej wartości ponad 2,8 miliarda złotych.

Rok 2025 przyniósł wiele zakończonych i rozpoczętych inwestycji: zakup nowych pociągów, budowa zaplecza kolejowego w Oświęcimiu, realizacja wielu odcinków dróg i obwodnic, modernizacje szpitali (m.in. w obszarze onkologii i psychiatrii), dostawy karetek, przekazanie pojazdów dla OSP, wsparcie dla uczelni i laboratoriów badawczych oraz uruchomienie pierwszych branżowych centrów kształcenia zawodowego.

Marszałek podkreśla, że największą satysfakcję dają projekty realizowane ponad politycznymi podziałami, które realnie poprawiają standard życia oraz bezpieczeństwo mieszkańców. Zapowiedział kontynuację strategii inwestycyjnej, opartej na współpracy samorządu, radnych i partnerów lokalnych.