Jak chronić się przed upałem — objawy, porady i rekomendacje

Najczęstsze oznaki przegrzania to osłabienie, silne bóle i zawroty głowy, nudności, gorączka, szumy w uszach, drgawki, szybkie tętno i oddech oraz niebezpieczny wzrost temperatury ciała, który może zagrażać życiu.

Wysokie temperatury oddziałują też na układ nerwowy — mogą wywoływać senność, drażliwość oraz osłabiać koncentrację i wydajność, co jest istotne m.in. podczas prowadzenia pojazdów.

Jeżeli pojawią się zawroty głowy, osłabienie, niepokój, silne pragnienie lub ból głowy, natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy 112 i, jeśli to możliwe, przenieś się do chłodniejszego miejsca.

Jak chronić się przed upałem?

Osoby przyjmujące leki powinny skonsultować się z lekarzem, aby sprawdzić, jak preparaty wpływają na gospodarkę wodno-elektrolitową i termoregulację organizmu.

Upały są szczególnie niebezpieczne dla dzieci i osób starszych. Pomyśl też o zwierzętach — nie mają gruczołów potowych jak ludzie i regulują temperaturę np. przez dyszenie, dlatego pozostawienie psa w nagrzanym samochodzie może skończyć się tragicznie.

W ciągu dnia ogranicz dopływ gorącego powietrza do wnętrza domu — zamykaj okna i zasłony po nasłonecznionej stronie. Okna otwieraj wczesnym rankiem i wieczorem, gdy temperatura spada, o ile warunki bezpieczeństwa na to pozwalają.

• Noś przewiewne, lekkie ubrania z naturalnych materiałów w jasnych kolorach, które ułatwiają odprowadzanie ciepła.
• Unikaj gwałtownych zmian temperatury — wyjście z klimatyzowanego pomieszczenia prosto na upał może wywołać szok termiczny, szczególnie u dzieci i seniorów.
• Ogranicz czas spędzany na słońcu. Stosuj kremy z filtrem i nie przebywaj na ostrym słońcu dłużej niż około 2 godziny dziennie.
• Unikaj intensywnego wysiłku fizycznego w najgorętszych godzinach, aby nie doprowadzić do odwodnienia, skurczów czy udaru cieplnego.
• Przy wejściu do wody po opalaniu najpierw polej zimną wodą twarz i klatkę piersiową, a dopiero potem zanurzaj się powoli.
• W podróży samochodem częściej rób przerwy i odpoczywaj w cieniu — upał pogarsza koncentrację.

Nawadniaj organizm — pij dużo wody, najlepiej niegazowanej. W upalne dni wybieraj lekkie posiłki oparte na warzywach i owocach, unikaj tłustych i ciężkostrawnych potraw. Pamiętaj o częstym myciu rąk i unikaj surowych produktów na bazie jajek — wysoka temperatura sprzyja rozwojowi bakterii salmonelli. Alkohol zwiększa ryzyko odwodnienia, więc najlepiej go unikać.

Dzieci, zwierzęta i seniorzy

Pod żadnym pozorem nie zostawiaj dzieci ani zwierząt w zaparkowanym samochodzie — temperatura w środku może szybko wzrosnąć do 50–60°C. W czasie upałów ogranicz wychodzenie z dziećmi; jeśli to konieczne, ubierz je lekko i osłoń głowę czapką z daszkiem. Nad wózkiem używaj parasolki chroniącej przed słońcem nawet w cieniu.

Podawaj dzieciom letnie, nie lodowate napoje — wodę, soki lub napary ziołowe. Kąp je w wodzie o temperaturze letniej, a nie zimnej.

Seniorzy powinni unikać wychodzenia z domu w najgorętszych godzinach, a jeśli muszą wyjść — konieczne jest nakrycie głowy. Starsze osoby, często przyjmujące leki, powinny uważnie obserwować swój stan, bo odwodnienie może zwiększyć stężenie leków w organizmie i być niebezpieczne.

Ochrona przeciwsłoneczna

Stosuj kremy z filtrem SPF, pamiętając, że nie dają one pełnej ochrony, jedynie zmniejszają ryzyko oparzeń. Oto orientacyjne poziomy ochrony:

• SPF 2–6 — słaby
• SPF 9–12 — średni
• SPF 15–25 — wysoki
• SPF 30–50 — bardzo wysoki
• SPF >50 — ultra wysoki

Krem nakładaj przed wyjściem na słońce i powtarzaj aplikację po wysiłku, kąpieli czy otrzepaniu ręcznikiem. Dla dorosłej osoby orientacyjna ilość to około 6 łyżeczek kremu na całe ciało. Pamiętaj, że najsilniejsze promieniowanie UV występuje w okolicy południa, a upał definiuje się jako temperaturę powyżej 30°C przy powierzchni ziemi; najwyższe temperatury dnia przypadają zwykle między 15:00 a 18:00.

Rekomendacje działań podczas fal upałów

Fale upałów stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego — mogą powodować odwodnienie, wyczerpanie cieplne, udary, pogorszenie stanu osób przewlekle chorych, zwiększać ryzyko pożarów oraz obciążać infrastrukturę energetyczną i wodociągową. Zalecane działania obejmują:

1. Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży:
   • Planowanie wydarzeń szkolnych rano, skracanie aktywności na świeżym powietrzu.
   • Wykorzystywanie pomieszczeń klimatyzowanych lub zacienionych, zapewnienie stałego dostępu do wody oraz opieki medycznej.
   • Organizowanie transportu i miejsc pobytu dla uczestników wypoczynku letniego oraz informowanie o zagrożeniach związanych z pozostawianiem dzieci w autach.
2. Ochrona osób szczególnie narażonych:
   • Skupienie uwagi na osobach starszych, samotnych, przewlekle chorych, bezdomnych i niepełnosprawnych.
   • Monitorowanie ich sytuacji, angażowanie organizacji pozarządowych oraz zapewnianie dostępu do wody i chłodnych pomieszczeń.
3. Bezpieczeństwo zwierząt:
   • Informowanie o ryzyku pozostawiania zwierząt w zamkniętych pojazdach, zapewnienie wody i zacienionych miejsc dla zwierząt domowych i wolno żyjących.
4. Organizacja miejsc schronienia przed upałem:
   • Utworzenie i udostępnienie „miejsc chłodu” w budynkach użyteczności publicznej oraz instalacja kurtyn wodnych czy dysz mgłowych w zatłoczonych miejscach.
   • Tworzenie punktów dostępu do wody pitnej i informowanie mieszkańców o ich lokalizacji.
5. Infrastruktura i zaopatrzenie:
   • Kontrola sieci energetycznych i instalacji, racjonalizacja wykorzystania energii i wody, sprawność klimatyzacji w transporcie zbiorowym.
   • Podlewanie zieleni w godzinach porannych lub nocnych oraz monitorowanie instalacji fotowoltaicznych i jakości wody.
6. Bezpieczeństwo imprez masowych:
   • Zapewnienie dostępu do wody, miejsc zacienionych i opieki medycznej; ograniczanie spożycia alkoholu i rozważanie odwołania wydarzeń przy ekstremalnych temperaturach.
7. Ochrona pracowników:
   • Wdrażanie środków ochronnych dla osób pracujących w wysokich temperaturach: skracanie czasu pracy, rotacje, pomiary warunków pracy i zapewnienie napojów.
   • Stosowanie aktualnych zaleceń BHP i dostosowywanie organizacji pracy do warunków atmosferycznych.
8. Bezpieczeństwo na terenach rekreacyjnych:
   • Zwiększenie nadzoru nad niestrzeżonymi akwenami, większa liczba ratowników i intensyfikacja działań edukacyjnych o bezpiecznym korzystaniu z wód.
9. Ochrona przeciwpożarowa:
   • Wzmocnienie monitoringu zagrożenia pożarowego, ograniczenia wstępu do lasów przy wysokim ryzyku oraz kampanie informacyjne o zakazie używania ognia na terenach leśnych i uprawnych.
10. Informowanie mieszkańców:
    • Regularne przekazywanie ostrzeżeń meteorologicznych i praktycznych wskazówek, wykorzystanie wszystkich dostępnych kanałów komunikacji oraz informowanie o lokalizacji punktów chłodu i pomocy dla osób wrażliwych.

Materiały dodatkowe: broszura „Dobry klimat w pracy” (dostępna w formacie PDF).

Źródło: chrzanow.pl