Kraków od lat pozycjonuje się jako miasto kultury, a wydarzenia z 2025 roku potwierdziły ten wizerunek. W przestrzeni miejskiej zorganizowano dziesiątki koncertów, spektakli, wystaw, spotkań literackich i działań edukacyjnych, w które zaangażowały się instytucje miejskie, aktywne organizacje pozarządowe oraz prywatne galerie, teatry, klubokawiarnie, księgarnie i antykwariaty.
Szeroka oferta kulturalna przyciągała nie tylko mieszkańców, lecz także turystów z kraju i zagranicy. Festiwale muzyczne, teatralne, literackie oraz wydarzenia związane ze sztukami wizualnymi umocniły pozycję Krakowa jako jednego z ważniejszych ośrodków kultury w Polsce.
Coraz większy nacisk położono też na dostępność wydarzeń — kultura wychodzi poza centrum, trafiając do różnych części miasta.
Kierunki rozwoju
Kultura bliżej mieszkańców
W 2025 roku kontynuowano rozwój sieci miejskich instytucji kultury poza historycznym centrum — działają one obecnie w ponad 160 lokalizacjach, także na osiedlach i w oddalonych dzielnicach. Równolegle prowadzone były prace modernizacyjne: odnawiano filie, oddziały i obiekty zabytkowe, by zapewnić mieszkańcom nowoczesne i przyjazne warunki korzystania z oferty kulturalnej.
Nowym ważnym punktem na mapie stał się Ośrodek Ruczaj, filia Centrum Kultury Podgórza — nowoczesny budynek o powierzchni ok. 4 700 m² z widownią na 300 miejsc, pracowniami specjalistycznymi i pełną dostępnością architektoniczną. Koszt inwestycji przekroczył 55,5 mln zł, z czego 30 mln pochodziło z programu Polski Ład.
Wśród zakończonych projektów znalazły się też nowe i odnowione filie Biblioteki Kraków, m.in. „Kosmos” na Klinach, inspirowana twórczością Stanisława Lema, oraz „Teatralna” na osiedlu Teatralnym. Trwały prace przy rewitalizacji Willi Kossaków — przyszłej „Kossakówce”, nowej placówce Muzeum Krakowa, która przybliży historię jednej z najbardziej znanych rodzin artystycznych w kraju.
Symbolicznym przykładem długofalowych planów pozostaje Centrum Muzyki — inwestycja, której oficjalne zakończenie zaplanowano na 2026 rok, a już w 2025 roku mieszkańcy uczestniczyli m.in. w plenerowych „Koncertach na budowie”.
Krakowskie Noce i wspólnota kultury
Wyraźnym fenomenem roku były Krakowskie Noce oraz projekt „Sztuka do rzeczy. Design w Krakowie”. W ramach siedmiu komponentów Krakowskich Nocy zrealizowano 514 wydarzeń, które przyciągnęły niemal 166 tys. uczestników, a działania związane z designem odwiedziło około 10 tys. osób.
W organizację programu zaangażowało się 334 podmiotów — instytucji, organizacji i inicjatyw niezależnych — co zrealizowało w praktyce założenie Programu Rozwoju Kultury w Krakowie do 2030 roku, mówiące o „współpracy mimo konkurencji”.
Edukacja kulturowa i animatorzy w centrum uwagi
Rok 2025 umocnił rolę edukacji kulturalnej i pracy animatorów. Kraków był gospodarzem VI ogólnopolskiego NieKongresu Animatorek i Animatorów Kultury, który w czerwcu zgromadził w Nowej Hucie środowiska z całej Polski.
Debaty, warsztaty i spotkania organizowane m.in. w Łaźni Nowej, Teatrze Ludowym i NCK stały się platformą do rozmów o stanie edukacji kulturalnej, wyzwaniach zawodowych animatorów oraz przeciwdziałaniu wypaleniu. Kontynuowano też program „Sztuka współpracy” w ramach Krakowskiego Archipelagu Kultury, wspierający rozwój kompetencji animatorów i ich projektów edukacyjnych.
Zmiany instytucjonalne i dialog z twórcami
Ważnym krokiem było powołanie Społecznej Rady Kultury — organu doradczego przy prezydencie miasta, mającego zacieśnić dialog między władzami a środowiskiem twórczym.
Rok przyniósł też zmiany organizacyjne: połączenie Krakowskiego Forum Kultury z zespołem „Krakowiacy”, włączenie Biblioteki Polskiej Piosenki do Centrum Kultury Podgórza oraz nowy profil Strzelnicy na Sikorniku, prowadzonej przez Instytut Kultury Willa Decjusza. Zawarcie porozumienia o minimalnych stawkach dla artystów w MOCAK-u i Bunkrze Sztuki było kolejnym symbolicznym krokiem.
Przeprowadzono też konkursy i powołano nowe kierownictwo w czterech miejskich instytucjach kultury, w tym w MOCAK-u, Sinfonietcie Cracovii i Teatrze Variete. W roku jubileuszy świętowano m.in. 80 lat Teatru Groteska, 70 lat Teatru Ludowego, 60 lat Bunkra Sztuki, 55 lat Capelli Cracoviensis oraz 50 lat Dworku Białoprądnickiego. Szczególny rezonans miała premiera musicalu „Six” w Teatrze Variete, nagrodzona Marką Radia Kraków.
Miasto utrzymywało wsparcie dla twórców — przyznano Nagrody Miasta Krakowa, stypendia twórcze (40 stypendiów po 25 tys. zł), Nagrody Teatralne im. Wyspiańskiego oraz tytuły Animatora Roku; łączna pula miejskich nagród wyniosła 300 tys. zł.
Teatr, dostępność i sztuki wizualne
Sceny teatralne w 2025 roku były bardzo aktywne — odbyło się co najmniej 90 premier, a festiwale takie jak Boska Komedia, ULICA czy Wielka Parada Smoków ponownie przyciągnęły duże publiczności. Międzynarodowy sukces odniosły występy Teatru KTO na Edinburgh Festival Fringe.
Działania na rzecz dostępności zyskały konkretne rozwiązania: powstała Krakowska Sieć Dostępności Kultury zrzeszająca 32 instytucje, a kolejne placówki otrzymywały certyfikaty „Kraków Bez Barier” oraz „Miejsce wyjątkowo przyjazne Rodzinom z Dziećmi”.
Sztuki wizualne wspierano przez programy mecenatu, inicjatywy takie jak Cracow Art Week KRAKERS oraz rozwój miejskich pracowni twórczych.
Kultura ważna także na przyszłość
Różnorodność oferty tworzonej wspólnie przez instytucje miejskie, aktywne NGO i sektor prywatny sprawia, że krakowska kultura jest żywa, otwarta i elastyczna wobec potrzeb publiczności.
Rok 2025 pokazał wyraźnie, że kultura w Krakowie to nie dodatek — to istotny element tożsamości miasta i jakości życia. Inwestycje, dialog z twórcami, wsparcie dla animatorów i zaangażowanie mieszkańców tworzą solidny fundament na kolejne lata, dzięki któremu Kraków wchodzi w 2026 rok z uzasadnioną nadzieją.
Źródło: krakow.pl
