— Kraków realizuje obecnie jedną z najsilniejszych strategii kulturalnych w swojej historii. Inwestycje za setki milionów złotych, bogaty kalendarz wydarzeń i rozwiązania systemowe pokazują, że kultura przestała być jedynie wizytówką miasta, stając się istotnym narzędziem rozwoju społecznego i gospodarczego — podkreśla prezydent Aleksander Miszalski.
W ostatnich latach miasto przyspieszyło działania w obszarze kultury zarówno pod względem inwestycyjnym, jak i programowym. Powstają nowoczesne instytucje i miejsca spotkań, rozwijane są oferty dla różnych grup odbiorców, a tempo realizacji projektów wskazuje na budowanie systemu opartego na dostępności, decentralizacji i wsparciu dla twórców.
Nowe inwestycje i programy kulturalne
Modernizacja dawnego kina „Światowid” — inwestycja dla lokalnej tożsamości
Do strategicznych, wieloletnich projektów należy przebudowa dawnego kina „Światowid” na potrzeby Muzeum Nowej Huty, inwestycja oczekiwana przez mieszkańców dzielnicy. Prace ruszyły w połowie 2025 r., a otwarcie nowoczesnej placówki z wystawą stałą poświęconą dziejom Nowej Huty planowane jest na przełom 2028 i 2029 roku. Całość przedsięwzięcia przekroczy 100 mln zł — Miasto pokryje 23 mln zł, a znaczącą część środków (78 mln zł) zapewniają fundusze europejskie z programu FEnIKS.
Równolegle rozwijana jest filia Muzeum Nowej Huty: Podziemna Nowa Huta na os. Szkolnym 22. Projekt ma chronić dziedzictwo i rozbudować zasoby kulturowe poprzez trasę turystyczną po zimnowojennych schronach obejmującą trzy lokalizacje w dzielnicy, w tym Centrum Podziemnej Nowej Huty. Aranżacją wystawy zajmuje się New Amsterdam, a otwarcie ekspozycji „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny” zaplanowano na 18 czerwca 2026 r.
Otwarcie Ośrodka Ruczaj
11 października 2025 r. otwarto Ośrodek Ruczaj — jedną z największych nowych instytucji kulturalnych ostatnich lat. Budynek o pow. użytkowej około 4 700 m² zaprojektowano jako wielofunkcyjne centrum aktywności kulturalnej, edukacyjnej i rekreacyjnej. Cztery kondygnacje nadziemne i dwie podziemne mieszczą m.in. sale plastyczne, muzyczne, taneczne, sportowe, językowe i techniczne. Centrum wyposażono też w salę widowiskową z balkonem i foyer na około 300 osób. Obiekt jest w pełni dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Inwestycja kosztowała ponad 55,5 mln zł, z czego 30 mln zł pochodziło z programu Polski Ład.
W mniejszych działaniach także widoczna jest polityka ukierunkowana na dzielnice. W latach 2024–2025 miasto przeznaczyło ponad 10,7 mln zł na modernizację lokalnej infrastruktury kultury — od bibliotek i domów kultury po teatry i galerie. Powstały nowe filie Biblioteki Kraków, m.in. filia nr 57 „Gotyk” na Górce Narodowej oraz filia nr 58 „Kosmos” na Klinach, a istniejące placówki zostały zmodernizowane i doposażone. Adaptacje nowych bibliotek w 2024 r. kosztowały ponad 1,2 mln zł, a dodatkowe środki skierowano na rozwój infrastruktury cyfrowej i poprawę dostępności.
Kossakówka — nowa przestrzeń muzealna
Dom Kossaków przy pl. Juliusza Kossaka zostanie udostępniony mieszkańcom w pierwszej połowie 2026 r. Zabytkowy obiekt przeszedł modernizację prowadzoną przez MOCAK w latach 2018–2026. Muzeum Krakowa ma przygotować wystawę poświęconą rodzinie Kossaków oraz przestrzeń dla współczesnych artystów, którą planuje udostępnić do końca 2027 r. Koszt projektu, finansowany ze środków miasta i SKOZK, wynosi 15 439 765 zł.
Muzeum Miejsce Pamięci „KL Plaszow”
W połowie 2026 r. ma zostać oddany do użytku nowy budynek Muzeum Miejsce Pamięci „KL Plaszow” przy ul. Henryka Kamieńskiego 26 o pow. użytkowej 912 m², gdzie znajdzie się wystawa stała i zaplecze dla zwiedzających. To uzupełnienie udostępnionego w 2024 r. terenu dawnego obozu o pow. ok. 37 ha. W przyszłości w skład muzeum ma wejść także adaptowany „Szary Dom” przy ul. Jerozolimskiej 3 (580 m²). Cały projekt finansowany jest z budżetu miasta, środków ministerialnych i funduszy unijnych; jego koszt przekracza 90 mln zł i stanowi jedno z kluczowych przedsięwzięć pamięci historycznej w kraju.
Modernizacja Domu Pod Krzyżem
Projekt modernizacji zabytkowego Domu pod Krzyżem otrzymał dofinansowanie z programu FEnIKS w wysokości 10 300 767,02 zł. Cała inwestycja, warta ponad 36 mln zł, ma posłużyć utworzeniu Centrum Interpretacji Niematerialnego Dziedzictwa Krakowa — oddziału Muzeum Krakowa.
Centrum Muzyki i renowacje teatrów
Trwa budowa Centrum Muzyki przy ul. Piastowskiej 16, której zakończenie planowane jest na koniec 2026 r., a także przygotowania do przebudowy Teatru Bagatela. Modernizacje objęły już m.in. Teatr Łaźnia Nowa, Scenę STU oraz Teatr Groteska, gdzie poprawiono warunki techniczne i wyposażenie sceniczne.
Rozwój oferty programowej
Wraz z inwestycjami rośnie oferta programowa miejskich instytucji kultury. W 2025 r. odbyło się 3 986 wydarzeń skierowanych do młodzieży — o ponad 300 więcej niż rok wcześniej. Dla seniorów przygotowano 3 727 wydarzeń, a dla osób z niepełnosprawnościami 702 wydarzenia, w których uczestniczyło ponad 22 tys. osób. W 2024 r. w wydarzeniach dla dzieci wzięło udział 423 194 uczestników.
Dostępność kultury
Jednym z priorytetów jest zwiększanie dostępności oferty kulturalnej. W 2025 r. instytucje przeznaczyły na ten cel ponad 940 tys. zł, a 131 pracowników wzięło udział w specjalistycznych szkoleniach obejmujących łącznie ponad 450 godzin zajęć. Istotnym krokiem systemowym było powołanie Krakowskiej Sieci Dostępności Kultury, do której przystąpiły 32 instytucje — platformy współpracy i tworzenia wspólnych standardów dostępności.
Teatr ITAN jako miejska instytucja
Dzięki porozumieniu Centrum Kultury Podgórza z Fundacją ITAN Integracyjny Teatr Aktora Niewidomego uzyskał stałą siedzibę w Forcie Borek. Kraków jako pierwsze miasto w Polsce włącza profesjonalny teatr niewidomych do struktur miejskiej instytucji kultury, pokazując, że dostępność może być normą, a nie dodatkiem.
Wsparcie dla środowiska artystycznego
Miasto aktywnie wspiera twórców: w latach 2024–2025 przyznano 80 Stypendiów Twórczych Miasta Krakowa każde o wartości 25 tys. zł (łącznie 2 mln zł). Na konkursy dla organizacji pozarządowych skierowano ponad 3 mln zł w ciągu dwóch lat, a umowy wieloletnie obejmowały budżety przekraczające 12 mln zł rocznie.
Wsparcie infrastrukturalne obejmuje 220 pracowni artystycznych udostępnionych w 2025 r., z których korzystało 284 twórców, oraz 11 galerii działających w lokalach miejskich. Na działalność wystawienniczą przeznaczono ponad 550 tys. zł, co umożliwiło realizację około 40 wystaw.
Inwestycje w edukację kulturalną
Kraków rozwija także edukację kulturalną i kompetencje twórcze. Program „Krakowski Archipelag Kultury” kontynuuje kolejne edycje, a działania w ramach Programu dla Sztuk Wizualnych 2032 wzmacniają środowisko krytyczne i artystyczne. Efekty widać także na scenach festiwalowych — projekty krakowskich instytucji zdobywają nagrody i trafiają na międzynarodowe festiwale. Przykładowo Teatr KTO wystawił spektakl „Peregrinus” na Edinburgh Festival Fringe przed ponad 15 tys. widzów.
Źródło: krakow.pl