Fot. Jan Graczyński
Prognozy na 2026 rok są optymistyczne: z analiz wykonania budżetu wynika, że Kraków stopniowo zbliża się do wyzerowania ujemnego wyniku operacyjnego. W 2023 roku deficyt operacyjny pogłębił się do -740 mln zł, w 2024 roku udało się go ograniczyć do -261 mln zł, a rok 2025 zakończył się na poziomie -119 mln zł. Na 2026 rok miasto prognozuje dodatni wynik operacyjny — po raz pierwszy od wielu lat.
Warto zauważyć, że ostateczny deficyt operacyjny za 2025 rok okazał się o ponad 73 mln zł niższy niż wynikało to ze wcześniejszych szacunków w trakcie realizacji budżetu.
Dlaczego równowaga operacyjna ma znaczenie
Relacja między dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi (wynik operacyjny) jest kluczowym wskaźnikiem kondycji finansowej miasta. Deficyt operacyjny zmusza do finansowania inwestycji środkami zwrotnymi — kredytami, pożyczkami lub obligacjami — co zwiększa zadłużenie. Nadwyżka operacyjna natomiast pozwala finansować przynajmniej część inwestycji z dochodów własnych, na przykład wkład własny do projektów dofinansowanych zewnętrznie.
Celem miasta jest najpierw wyjście z deficytu operacyjnego, a następnie zbudowanie stabilnej nadwyżki, co ograniczy udział środków zwrotnych w finansowaniu inwestycji i zahamuje wzrost długu. Zmniejszanie całkowitego deficytu budżetowego jest priorytetem: ubiegłoroczny deficyt okazał się mniejszy od planowanego o 157 mln zł i wyniósł -946 mln zł wobec planowanych -1 104 mln zł. Rekordowy poziom deficytu to -1,6 mld zł w 2023 roku.
Realizacja tego planu wymaga działań po obu stronach budżetu — zarówno ograniczania wydatków bieżących, jak i zwiększania dochodów. Miasto wprowadziło większą dyscyplinę w planowaniu i monitorowaniu wydatków bieżących, analizując ich efektywność i celowość oraz możliwości racjonalizacji bez pogorszenia obsługi mieszkańców.
Równocześnie Kraków stara się zwiększać dochodowość przez pozyskiwanie środków zewnętrznych na inwestycje oraz wspieranie rozwoju biznesu, co rozszerza bazę podatkową i podnosi wpływy z PIT i CIT. Nowa polityka inwestycyjna stawia na aktywne pozyskiwanie bezzwrotnych funduszy (unijnych i krajowych), selektywny wybór zadań odpowiadających rzeczywistym potrzebom mieszkańców i rezygnację z kosztownych, wielkich projektów o niewspółmiernych korzyściach — przykładem jest porzucenie planów budowy Centrum Sportów Zimowych czy nowej siedziby ZZM.
Środki przeznaczone na duże inwestycje przekierowano na szereg mniejszych zadań lepiej odpowiadających lokalnym potrzebom. Ważne są też zmiany w polityce przetargowej i wdrażanie spójnych standardów zamówień publicznych, co pozwala optymalizować koszty i przynosić oszczędności zarówno przy inwestycjach, jak i w bieżącym funkcjonowaniu samorządu.
W sierpniu 2024 roku powołano interdyscyplinarny zespół, który opracowuje standardy zamówień publicznych — od usług i dostaw po roboty budowlane i najem powierzchni. Dzięki zmianom w przetargach miasto wygenerowało w 2024 roku oszczędności rzędu 57 mln zł.
Praktyczne rozwiązania obejmują m.in. grupowanie zamówień realizowanych przez różne jednostki (np. obsługa bankowa czy centralne systemy wydruków), ale także dzielenie przetargów tam, gdzie zwiększa to dostęp dla małych i średnich przedsiębiorstw. Usprawnienia w analizie ryzyk, precyzyjniejszy opis przedmiotu zamówienia oraz częstsze konsultacje rynkowe sprzyjają trafniejszym wycenom i wzrostowi konkurencji, co przekłada się na korzystniejsze ceny.
Miasto częściej korzysta z zasobów własnych przy tworzeniu systemów IT oraz zaprasza do współpracy szkoły branżowe przy usługach cateringowych. Podnoszenie standardów zamówień i zwiększanie konkurencyjności pozostaje jednak procesem stopniowym.
Budowa nadwyżki operacyjnej i ograniczenie deficytu budżetowego to powiązane działania, które mają na celu zahamowanie wzrostu zadłużenia i umożliwienie jego spłaty bez rezygnacji z inwestycji. Efekty będą widoczne stopniowo — wyniki za 2024 i 2025 rok pokazują, że prowadzona polityka przynosi rezultaty. Na 2026 rok miasto planuje osiągnąć nadwyżkę operacyjną na poziomie 155 mln zł.
Źródło: krakow.pl
