Budżet województwa małopolskiego zaproponowany na 2026 rok osiąga historyczny poziom — ponad 4 miliardy złotych. Jak podkreśla marszałek Łukasz Smółka, jego kluczowym elementem jest proinwestycyjny charakter, mający poprawić jakość życia i rozwinąć potencjał regionu.

Na wydatki inwestycyjne przewidziano niemal 1,8 miliarda złotych, co oznacza wzrost o około 30 proc. w porównaniu z rokiem bieżącym. Środki te mają trafić m.in. na rozbudowę infrastruktury drogowej, modernizację obiektów użyteczności publicznej oraz zakup nowoczesnego sprzętu dla służb i placówek medycznych.

W przyszłorocznym planie najwięcej środków przeznaczono na transport i łączność — ponad 1,9 miliarda złotych, czyli o ponad 20 proc. więcej niż obecnie. Wydatki inwestycyjne w tym obszarze stanowią aż 65 proc. wszystkich nakładów inwestycyjnych. To efekt rosnących potrzeb transportowych regionu, zarówno w zakresie przewozów kolejowych, jak i autobusowych.

Rozwój kolei i floty — priorytet

Region odnotował silny wzrost ruchu kolejowego: z nieco ponad 7 milionów pasażerów w 2014 r. do około 27 milionów przewidywanych w 2025 r. W odpowiedzi planowane jest zakontraktowanie 25 nowych pociągów; do tej pory podpisano umowy na 12 pojazdów. Pierwsze składy mają trafić na tory latem 2026 roku, kolejne w 2028, a realizacja całego zamówienia ma się zakończyć w 2029 roku. Koszt jednego pięcioczłonowego zespołu trakcyjnego to około 50 mln zł, a łączna wartość zamówień przekracza miliard złotych.

Marszałek zwraca uwagę, że poza zakupem pojazdów konieczne są inwestycje w zaplecze serwisowe oraz coroczne dopłaty do biletów i przewozów autobusowych, które wynoszą blisko 400 mln zł. Tam, gdzie nie ma torów, województwo rozwija sieć połączeń autobusowych skomunikowanych z pociągami — obecnie dociera to rozwiązanie do 111 z 183 gmin, a w 2026 r. ma objąć 117 gmin.

Jednak realizacja planów stoi częściowo pod znakiem zapytania z powodu cięć rządowych. Małopolska otrzymała mniejsze wsparcie niż prognozowano: różnica wynosi ok. 6 mln zł wobec wnioskowanych ponad 41 mln zł. Koszty funkcjonowania 75 projektowanych linii autobusowych w 2026 r. szacowane są na ponad 103 mln zł, a organizator zakłada ponad 62 mln zł środków własnych. Marszałek zwrócił się do premiera o ponowne przeanalizowanie algorytmów podziału środków.


W zakresie inwestycji drogowych w 2026 r. kontynuowane będą m.in. prace przy obwodnicach Proszowic (II etap), Olszyn i Jankowic (DW 781), łącznikach A4 Bochnia — DK 94 (III etap) oraz A4 Brzesko — DW 768 (II etap). Trwają też postępowania przetargowe i przygotowania do budowy kolejnych obwodnic oraz ważnych łączy drogowych, w tym połączenia DK 87 z DW 969 wraz z budową mostu na Dunajcu w Nowym Sączu.

W budżecie na kulturę i ochronę dziedzictwa przewidziano ponad 413 mln zł. Na pomoc społeczną i politykę rodzinną zarezerwowano ponad 296 mln zł, na ochronę zdrowia niemal 250 mln zł, na oświatę i wychowanie ponad 182 mln zł, a na turystykę i kulturę fizyczną ponad 112 mln zł. Ważne miejsce zajmują też informatyka, gospodarka komunalna i ochrona środowiska.

Wśród nadchodzących przedsięwzięć kulturalnych wymieniane są rozstrzygnięcie konkursu na projekt nowej siedziby Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie oraz kontynuacja remontów i modernizacji takich obiektów jak Zamek Lipowiec, Teatr im. Juliusza Słowackiego czy powstanie Muzeum Taternictwa i Narciarstwa w Zakopanem.

W obszarze polityki społecznej planowane jest dalsze wsparcie sprawdzonych programów, m.in. Małopolski Tele-Anioł 2.0, z nowym komponentem telemedycznym. Władze województwa przewidują też rozwój Branżowych Centrów Umiejętności oraz programów stypendialnych dla młodzieży i młodych talentów.

Jeżeli chodzi o bezpieczeństwo i gotowość kryzysową, województwo kontynuuje program „Bezpieczna Małopolska”. W trzech edycjach projektu ponad 220 jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej otrzymało nowoczesne samochody i sprzęt — jesienią przekazano 63 wozy strażackie o łącznym koszcie 65 mln zł. Dodatkowo przeznaczono 5 mln zł na szkolenia z pierwszej pomocy dla 3 tys. strażaków-ochotników. W poprzednich latach samorząd zakupił też m.in. 50 namiotów polowych i 50 karetek, które zwiększyły gotowość regionu na sytuacje kryzysowe.

Marszałek podkreśla, że bezpieczeństwo to nie tylko sprzęt, lecz także edukacja mieszkańców — umiejętność udzielania pierwszej pomocy i reagowania w nagłych wypadkach. W związku z tym planowane są szerokie działania szkoleniowe i programy podnoszące świadomość obywatelską.

Na działania związane z odpornością regionu i przygotowaniem na kryzysy województwo chce zabezpieczyć aż 1 miliard złotych. Negocjowane są zmiany w programie Funduszy Europejskich dla Małopolski 2021–2027, które mają umożliwić m.in. zwiększenie liczby miejsc tymczasowego schronienia, lepszy dostęp do wody w terenach szczególnie narażonych, wzmocnienie współpracy służb ratowniczych oraz inwestycje infrastrukturalne o podwójnym zastosowaniu. Marszałek deklaruje, że chce zakończyć uzgodnienia jeszcze przed końcem roku, by rozpocząć realizację projektów w I półroczu 2026 r.

Wydatkowanie środków unijnych w Małopolsce w perspektywie 2021–2027 przebiega sprawnie — poziom kontraktacji wynosi blisko 60 proc., co plasuje region na trzecim miejscu w kraju. Do końca listopada 2025 r. zawarto 480 umów o łącznej wartości ponad 2,8 mld zł.

Podsumowując 2025 rok, marszałek wskazał na liczne zakończone i rozpoczęte projekty: zakup pociągów, budowę zaplecza kolejowego w Oświęcimiu, rozwój sieci dróg i obwodnic, modernizacje szpitali (m.in. w Krakowie, Tarnowie i Nowym Sączu), zakup ambulansów, przekazanie sprzętu dla strażaków ochotników, wsparcie badań naukowych i infrastruktury uczelni, a także uruchomienie pierwszych Branżowych Centrów Umiejętności i programów wspierających rodziny.

Marszałek Smółka podkreśla, że priorytety województwa pozostają niezmienne: zdrowie i bezpieczeństwo mieszkańców oraz budowa trwałego, zrównoważonego rozwoju regionu. W działaniach tych najważniejszy jest człowiek — jako odbiorca inwestycji i podmiot, wokół którego koncentruje się polityka samorządu.

Autor: Biuro Prasowe UMWM

Źródło: czernichow.pl