W 2026 roku budżet województwa małopolskiego osiągnie historyczny poziom — przekroczy 4 miliardy złotych. W przygotowanym projekcie niemal 1,8 miliarda zł zostanie przeznaczone na inwestycje, czyli o około 30% więcej niż w bieżącym roku. To silne przyspieszenie inwestycyjne ma bezpośrednio poprawić jakość życia mieszkańców regionu.

W rozmowie z marszałkiem Łukaszem Smółką omówiono priorytety wydatkowe na nadchodzący rok oraz podsumowano najważniejsze realizacje z 2025 roku.

Główny cel zarządu to uczynić Małopolskę atrakcyjnym miejscem do życia i pracy — poprzez maksymalne wykorzystanie dostępnych środków i potencjału lokalnych społeczności oraz koncentrację wydatków na obszarach strategicznych.

Najważniejsze priorytety budżetowe

Największą część środków zaplanowano na transport i łączność — ponad 1,9 miliarda zł, czyli o ponad 20% więcej niż teraz. Wydatki inwestycyjne w tym obszarze mają stanowić około 65% wszystkich inwestycji. Wzrost finansowania wynika m.in. z rosnącego zapotrzebowania na sprawny transport publiczny: liczba pasażerów kolei regionalnej wzrosła z nieco ponad 7 mln w 2014 r. do około 27 mln w 2025 r., co wymusza zakup nowych składów i rozwój zaplecza serwisowego.

W planach jest zakontraktowanie łącznie 25 nowych pociągów; dotychczas podpisano umowy na 12 pojazdów. Pierwsze z nich mają wyjechać na tory latem 2026 roku, kolejne w 2028, a realizacja całego zamówienia ma zamknąć się w 2029 roku. Jeden pięcioczłonowy zespół trakcyjny kosztuje około 50 milionów zł, a całość zamówienia to ponad miliard złotych. Do tego dochodzą inwestycje w zaplecza serwisowe oraz coroczne dopłaty do biletów kolejowych i autobusowych na poziomie blisko 400 milionów zł.

W miejscach, gdzie linie kolejowe nie sięgają, samorząd rozwija połączenia autobusowe skomunikowane z pociągami — obecnie docierają one do 111 z 183 gmin (w 2026 ma to być 117 gmin). Koszt funkcjonowania planowanych 75 linii autobusowych w przyszłym roku to ponad 103 miliony zł. Marszałek zwrócił się do premiera o ponowne przeanalizowanie algorytmów przydziału środków, ponieważ województwo otrzymało mniej funduszy niż zakładano.


Główne inwestycje drogowe i kolejowe

W 2026 roku będą kontynuowane liczne prace drogowe: II etap obwodnicy Proszowic, obwodnice Olszyn i Jankowic (DW 781), III etap połączenia węzła A4 Bochnia z DK94, II etap połączenia węzła A4 Brzesko z DW 768. Trwają przetargi na obwodnicę Lisiej Góry oraz na połączenie DK87 z DW969 wraz z mostem na Dunajcu w Nowym Sączu. Przygotowywane są decyzje ZRID m.in. dla Zachodniej Obwodnicy Zielonek – etap III oraz obwodnicy Brzeszcz. Projektowane są również obwodnice m.in. Jabłonek, Dobczyc, Liszek, Dziekanowic, Zakopanego, Żabna, Wierzchosławic i Czarnego Dunajca.

Inwestycje w ochronę zdrowia, kulturę i politykę społeczną

W budżecie na kulturę i ochronę dziedzictwa uwzględniono ponad 413 milionów zł, na pomoc społeczną i działania w obszarze polityki rodzinnej ponad 296 milionów, a na ochronę zdrowia blisko 250 milionów. Na oświatę zaplanowano ponad 182 miliony, a na turystykę i kulturę fizyczną ponad 112 milionów zł. Istotne są też wydatki na informatykę, gospodarkę komunalną i ochronę środowiska.

W obszarze kultury kluczowe będą rozstrzygnięcia konkursu architektoniczno‑urbanistycznego na nową siedzibę Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie — po wyborze koncepcji przewidziane jest podpisanie umowy z wykonawcą i uzyskanie pozwolenia na budowę. Realizowane będą też remonty Zamku Lipowiec, dalej powstanie Muzeum Taternictwa i Narciarstwa w Zakopanem oraz kontynuowany będzie remont Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.

W sektorze ochrony zdrowia planowane są dalsze modernizacje szpitali (m.in. Rydygiera, św. Łukasza w Tarnowie, Śniadeckiego w Nowym Sączu), zakup sprzętu oraz rozwój opieki onkologicznej i psychiatrycznej. W obszarze edukacji rozwijane będą kolejne Branżowe Centra Umiejętności oraz programy stypendialne wspierające talenty.

Bezpieczeństwo i odporność regionu

Małopolska konsekwentnie podnosi poziom bezpieczeństwa: program Bezpieczna Małopolska umożliwił już wyposażenie ponad 220 jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej w nowoczesne pojazdy i sprzęt. Jesienią przekazano 63 wozów strażackich — przedsięwzięcie warte 65 milionów zł — oraz przeznaczono 5 milionów zł na szkolenia pierwszej pomocy dla 3 tysięcy ochotników. W przeszłości zakupiono m.in. 50 namiotów do tworzenia szpitali polowych oraz 50 ambulansów.

Na działania związane z bezpieczeństwem i odpornością regionu planuje się zabezpieczyć około 1 miliarda zł. Negocjowane są zmiany w regionalnym programie Funduszy Europejskich na lata 2021–2027, które mają zwiększyć m.in. liczbę miejsc tymczasowego schronienia, dostęp do wody w zagrożonych rejonach, sprawność służb ratowniczych oraz szkolenia dla mieszkańców.

Wykorzystanie funduszy unijnych i bilans 2025 roku

Poziom kontraktacji środków w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027 jest wysoki — województwo zajmuje 3. miejsce w kraju z wynikiem blisko 60%. Do końca listopada 2025 r. podpisano 480 umów o łącznej wartości ponad 2,8 miliarda zł.

W 2025 roku zrealizowano liczne przedsięwzięcia: zakup nowych pociągów, rozpoczęcie budowy zaplecza kolejowego w Oświęcimiu, kontynuację i rozpoczęcie budów obwodnic i łączników drogowych, modernizacje szpitali, zakup ambulansów i sprzętu dla służb ratowniczych, inwestycje w rozwój nauki i infrastruktury badawczej, wsparcie stypendialne oraz uruchomienie pierwszych Branżowych Centrów Umiejętności. Ponadto trwały przygotowania do budowy nowej siedziby Filharmonii i remontu Teatru Słowackiego.

Filozofia działań — człowiek na pierwszym miejscu

Marszałek podkreśla, że najważniejsze są projekty wzmacniające bezpieczeństwo, zdrowie i możliwości rozwoju mieszkańców. Oprócz inwestycji w infrastrukturę akcentował konieczność edukacji społecznej w zakresie reagowania w sytuacjach kryzysowych — powszechne szkolenia z pierwszej pomocy i umiejętności podstawowego reagowania mają budować odporność społeczności. Zapowiedziano również, że nowo planowane obiekty będą projektowane z myślą o wielofunkcyjności i możliwości wykorzystania ich jako miejsc schronienia w nagłych wypadkach.

Wszystkie opisane działania mają na celu dalsze podnoszenie jakości życia w Małopolsce oraz zapewnienie mieszkańcom poczucia bezpieczeństwa i dostępności usług na wysokim poziomie.