Zarząd Województwa Małopolskiego ogłosił piątą edycję konkursu „Małopolski wypas kulturowy – ekstensywne metody gospodarowania jako ekologiczny sposób zachowania bioróżnorodności i krajobrazu w 2026 r.”. Na realizację zadań przeznaczono łącznie 2 000 000 zł.

W konkursie finansowane będą głównie działania polegające na aktywnej ochronie bioróżnorodności i krajobrazu poprzez tradycyjny wypas owiec na obszarze jednego z dziesięciu regionów Małopolski: Babiej Góry, Orawy, Gorców, Spiszu, Pienin i Małych Pienin, Podhala nowotarskiego (powiat nowotarski), podtatrzańskiego, nowosądeckiego, gorlickiego oraz limanowskiego.

Wymogi formalne wobec realizatorów obejmują:

  • angażowanie co najmniej jednej osoby — bacy — na każdy obszar wypasowy,
  • udokumentowane doświadczenie w prowadzeniu wypasu owiec przez minimum jeden sezon wypasowy,
  • posiadanie stanu owiec zapewniającego obsadę na poziomie 5–10 sztuk na 1 ha powierzchni wypasowej regionu.

Szczegóły wyboru i terminy składania ofert

Do dofinansowania wybrana zostanie jedna oferta, która obejmie wypasem co najmniej 75% powierzchni wyznaczonego regionu. Uprawnione organizacje pozarządowe mogą składać oferty w otwartym konkursie na realizację zadania publicznego Województwa Małopolskiego do 19 lutego 2026 r. Szczegółowe zasady konkursu i procedury znajdują się w regulaminie konkursu opublikowanym w BIP.


Interaktywna aplikacja mapowa przedstawiająca zasięg terytorialny planowanego wypasu kulturowego owiec w ramach konkursu 2026 jest dostępna na stronie Mapy Małopolski.

Dotychczasowe wsparcie samorządu w ramach czterech edycji (2022–2025) wyniosło 7 870 000 zł. W kolejnych latach w programie bierze udział około 100 baców, którzy wypasają owce na ponad 3 tysiącach hektarów rocznie.

Bacowanie — czyli tradycyjny kulturowy wypas owiec w polskich Karpatach — zostało wpisane na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego w 2022 roku na wniosek Związku Podhalan. Decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego potwierdzono, że praktyka sięgająca XIV wieku, obejmująca obszar od Beskidu Śląskiego po Bieszczady, jest istotnym elementem tożsamości lokalnych społeczności oraz źródłem ich kultury, obrzędów i utrzymania na trudnych obszarach gospodarczych.

Dla mieszkańców regionu wypas owiec ma także wymiar ekonomiczny i zapewnia surowiec do produkcji tradycyjnych wyrobów objętych ochroną, takich jak bryndza podhalańska, oscypek, redykołka (chronione nazwy pochodzenia) oraz jagnięcina podhalańska (chronione oznaczenie geograficzne). Zaprzestanie wsparcia groziłoby utratą dotychczasowych efektów działań samorządu oraz migracją baców do innych województw, gdzie dostępne są środki finansowe.

Polska jest stroną Ramowej Konwencji o ochronie i zrównoważonym rozwoju Karpat, która obejmuje m.in. ochrona i zrównoważone użytkowanie bioróżnorodności i krajobrazu, zrównoważone rolnictwo i leśnictwo, turystykę oraz ochronę dziedzictwa kulturowego i wiedzy ludowej.

Na 12. posiedzeniu Krajowego Komitetu Sterującego Konwencji Karpackiej przypomniano, że Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) ogłosiła rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Pasterstwa. To stwarza dobrą okazję do zwrócenia uwagi na znaczenie pasterstwa podczas planowanych wydarzeń.

Źródło: malopolska.pl