Obchody 83. rocznicy likwidacji getta w Limanowej
W poniedziałek, 18 sierpnia 2025 roku, w Limanowej odbyły się uroczystości upamiętniające 83. rocznicę likwidacji getta oraz zagłady miejscowej społeczności żydowskiej. Główne wydarzenia rozpoczęły się o godzinie 17:00 przy „Głazie Pamięci” na ulicy Jana Kilińskiego. Powiat Limanowski reprezentował Przewodniczący Rady Powiatu, Józef Pietrzak.
Uroczystość rozpoczęła się od powitania uczestników i krótkiego wprowadzenia historycznego, które przedstawił Karol Wojtas. Następnie Adam Nowak odczytał tekst poświęcony pamięci o zagładzie Żydów i tragicznych wydarzeniach II wojny światowej. Głos zabrała również Burmistrz Miasta Limanowa, Jolanta Juszkiewicz, a następnie ks. Tadeusz Kubala, który podzielił się osobistą historią rodzinną oraz refleksjami na temat pamięci o ofiarach. Po modlitwie za zamordowanych, odczytano „Apel Pamięci”, a uczestnicy wysłuchali pieśni żydowskich w wykonaniu Jagi Wrońskiej i Marysi Madej. Na zakończenie złożono kwiaty i znicze pod „Głazem Pamięci”. Organizatorzy zaprosili także na przyszłoroczne obchody.
W uroczystościach udział wzięli m.in.: Burmistrz Miasta Limanowa Jolanta Juszkiewicz, Przewodniczący Rady Miasta Limanowa Leszek Mordarski, Wójt Gminy Limanowa Jan Skrzekut, Przewodniczący Rady Powiatu Limanowskiego Józef Pietrzak, Dyrektor Gminnej Biblioteki Publicznej w Starej Wsi Jacenty Musiał, ks. Tadeusz Kubala, mieszkańcy Limanowej oraz przedstawiciele stowarzyszenia „Sądecki Sztetl”.
Przed głównymi uroczystościami odbyło się spotkanie na polanach leśnych w Starej Wsi – Pożarach, gdzie przy symbolicznej macewie zapalono znicze i odmówiono modlitwę za zamordowanych Żydów. Modlitwę poprowadził ks. Mariusz Nosal, proboszcz parafii w Starej Wsi.
Obchody zorganizowało stowarzyszenie „Sądecki Sztetl” oraz lokalni historycy, a patronat nad wydarzeniem objęła Burmistrz Miasta Limanowa Jolanta Juszkiewicz.
Historia zagłady limanowskich Żydów
Po wkroczeniu wojsk niemieckich do Limanowej we wrześniu 1939 roku, doszło do pierwszych egzekucji Żydów. 12 września 1939 roku w kamieniołomie na Cieniawie w Mordarce rozstrzelano jedenastu Żydów oraz jednego katolika, Jana Semika, który stanął w ich obronie. W 1941 roku w Starej Wsi na Pożarach zamordowano 167 osób, głównie dzieci, starców i chorych. W maju 1942 roku, w odwecie za ucieczkę dwóch Żydów, zabito 12 młodych kobiet na cmentarzu żydowskim. W lipcu 1942 roku rozstrzelano około 70 osób na terenie getta.
Getto w Limanowej utworzono w czerwcu 1942 roku na tzw. „Kamieńcu”. Przebywało w nim około 2 tysiące Żydów z Limanowej i okolic. 18 sierpnia 1942 roku Niemcy rozpoczęli jego likwidację. Około 120 młodych osób skierowano do obozu pracy w Sowlinach, gdzie większość zginęła w listopadzie 1942 roku. Około 200 osób starszych, chorych i dzieci rozstrzelano w Starej Wsi na Pożarach. Pozostałych około 750 osób wywieziono do Nowego Sącza, a następnie do obozu zagłady w Bełżcu, gdzie zostali zamordowani pod koniec sierpnia 1942 roku. Wojnę przeżyło jedynie kilka osób z limanowskiej społeczności żydowskiej.
Opracowanie: K. Wojtas, zdjęcia: UM Limanowa
Źródło: powiat.limanowski.pl
