Czy rabacja galicyjska była buntem społecznym, czy jednak zbrodnią? Nad tym pytaniem debatowano podczas konferencji zorganizowanej przez Starostwo Powiatowe w Bochni wraz ze Stowarzyszeniem Bochniaków i Miłośników Ziemi Bocheńskiej, upamiętniającej 180. rocznicę tragicznych wydarzeń. Spotkanie zgromadziło historyków, regionalistów, nauczycieli, młodzież i mieszkańców powiatu, a jego celem była wnikliwa, wolna od uproszczeń refleksja nad jednym z najboleśniejszych epizodów w dziejach regionu.

Konferencję otworzył starosta Adam Korta, podkreślając potrzebę rzetelnego spojrzenia na tamte wydarzenia. Moderatorem był Mirosław Mroczek, który przedstawił założenia merytoryczne i różne metody narracji historycznej — od chronologii i analizy problemowej po podejście biograficzne i przyczynowo-skutkowe. W referatach prelegenci przedstawili wielowymiarowe ujęcie 1846 roku: prof. Marek Kornat omówił kontekst powstania krakowskiego oraz genezę masakry szlachty w zachodniej Galicji, wskazując na słabe przygotowanie ruchu i rolę administracji austriackiej w zaostrzeniu konfliktu; Tadeusz Olszewski przedstawił przebieg rabacji na terenie cyrkułu bocheńskiego, opisując sytuację gospodarczą, skalę przemocy i bilans ofiar; Janina Kęsek opisała życie Bochni w dniach rzezi, działalność władz austriackich i postawy mieszkańców, częstokroć udzielających pomocy prześladowanym; natomiast Jagoda Kozłowska przybliżyła mechanizmy psychologii społecznej — wpływów, strachu i zachowań grupowych — które sprzyjały eskalacji przemocy.


Wnioski z dyskusji

W debacie panelowej eksperci zgodnie zwracali uwagę, że rabacja była wynikiem nagromadzenia długotrwałych napięć społecznych, kryzysu gospodarczego oraz działań władz zaborczych, które w pewnym stopniu wykorzystały konflikt. W podsumowującym głosowaniu większość uczestników uznała, iż wydarzenia z 1846 roku należy oceniać jako zbrodnię, a nie jedynie spontaniczny bunt.

Konferencję zakończyła promocja reprintu powieści Ludwika Stasiaka Krwawe ręce. Powieść z dziejów rzezi galicyjskiej. Wydanie zaprezentowali właściciele Wydawnictwa Regis, Anita i Paweł Bielakowie, zwracając uwagę na wartości literackie i historyczne publikacji oraz jej związki z Bochnią. Pierwodruk z 1907 roku znajduje się w zbiorach Muzeum im. Stanisława Fischera w Bochni.

Organizatorzy zapowiedzieli również publikację pokonferencyjną zawierającą referaty uczestników oraz plenerową wystawę, które mają ukazać się jeszcze w tym roku.

Źródło: powiatbochenski.pl