Wnioski o zatwierdzenie lub wpis do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli należy składać do właściwych państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych, zgodnie z miejscem prowadzenia działalności rolniczej. Powiatowa Stacja Sanitarno‑Epidemiologiczna w Krakowie obsługuje Miasto Kraków oraz powiat krakowski (obejmujący 17 gmin). Brak zgłoszenia działalności podlegającej rejestracji może skutkować nałożeniem kary pieniężnej.

Rejestracja (zatwierdzanie i/lub wpis) jest bezpłatna i odbywa się poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu lub bezpośrednio w siedzibie Powiatowej Stacji Sanitarno‑Epidemiologicznej w Krakowie. Nie ma obowiązku rejestracji w przypadku żywności produkowanej, przetwarzanej i przechowywanej w gospodarstwie wyłącznie na potrzeby własne.

Wnioski powinny składać rolnicy prowadzący m.in.:

  • dostawy bezpośrednie (sprzedaż małych ilości płodów rolnych bezpośrednio konsumentowi lub lokalnemu punktowi detalicznemu),
  • gospodarstwa agroturystyczne,
  • produkcję pierwotną (np. uprawa i zbiór płodów rolnych),
  • rolniczy handel detaliczny.

Procedura i terminy

We wniosku należy określić rodzaj i zakres planowanej działalności oraz wskazać rodzaj żywności, która będzie wytwarzana lub wprowadzana do obrotu. Dokument składa się na formularzu urzędowym dostępny m.in. w siedzibie PSSE. Wniosek musi być złożony pisemnie co najmniej 14 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności — jego brak w wymaganym terminie może skutkować karą od 1 000 zł do 5 000 zł.

Bezpieczeństwo mikrobiologiczne warzyw i owoców na etapie produkcji pierwotnej

W okresie zbiorów, zwłaszcza owoców miękkich, producenci powinni szczególnie dbać o bezpieczeństwo mikrobiologiczne na etapie produkcji pierwotnej. Zaleca się stosowanie wytycznych opracowanych dla nadzoru bezpieczeństwa owoców miękkich.


Podstawowe zasady do przestrzegania na plantacjach:

  • używanie wyłącznie czystej, nieskażonej wody; woda do podlewania nie może być zanieczyszczona fekaliami;
  • nie stosować do nawożenia odchodów ludzkich, które mogą przenosić chorobotwórcze wirusy;
  • zapewnić odpowiednie uzdatnianie wody, zmniejszające ryzyko zanieczyszczeń wirusowych;
  • zapewnić dostęp do toalet oraz bieżącej, czystej wody i środków do mycia rąk w pobliżu miejsc pracy;
  • opracować i wdrożyć procedury minimalizujące rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń (instrukcje mycia i dezynfekcji powierzchni, urządzeń i pomieszczeń, w tym toalet);
  • personel musi bezwzględnie przestrzegać zasad higieny rąk — mycie rąk przed rozpoczęciem pracy, po przerwach i po skorzystaniu z toalety;
  • ograniczyć dostęp osób nieuprawnionych do plantacji, w tym dzieci.

Wdrożenie i przestrzeganie tych zasad na etapie produkcji pierwotnej jest kluczowe dla bezpieczeństwa wprowadzanych do obrotu warzyw i owoców.

Rolniczy handel detaliczny

Rolniczy handel detaliczny polega na produkcji żywności w całości lub części z własnej uprawy i jej sprzedaży bezpośrednio konsumentowi końcowemu lub do lokalnych punktów detalicznych (np. sklepów, restauracji). Może obejmować produkty nieprzetworzone (owoce, warzywa) oraz przetworzone (dżemy, soki, przetwory, oleje).

Podmioty prowadzące rolniczy handel detaliczny mogą być zwolnione z obowiązku podawania wartości odżywczych, jeżeli jednocześnie produkują żywność w małych ilościach w ramach RHD i dostarczają ją bezpośrednio konsumentowi finalnemu lub lokalnym placówkom handlu detalicznego. Zgodnie z przepisami, działalność taka wymaga rejestracji u właściwego organu: u powiatowego lekarza weterynarii, gdy chodzi o produkty pochodzenia zwierzęcego lub żywność złożoną, oraz u państwowego powiatowego inspektora sanitarnego w przypadku żywności pochodzenia niezwierzęcego.

Wpis do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli należy zgłosić na piśmie co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem działalności.

Podstawy prawne i wymagania:

  • istnieją wykonawcze rozporządzenia określające m.in. maksymalne ilości żywności zbywanej w ramach rolniczego handlu detalicznego oraz zasady dokumentowania tych sprzedaży;
  • dodatkowe akty prawne określają rejestry zakładów produkujących produkty pochodzenia zwierzęcego oraz sposób nadawania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego;
  • przy produkcji i sprzedaży w ramach RHD obowiązuje m.in. rozporządzenie (WE) nr 852/2004 dotyczące higieny środków spożywczych; jeśli produkcja odbywa się w pomieszczeniach będących głównie częścią domu mieszkalnego, stosuje się uproszczone wymogi higieniczne przewidziane dla takich przypadków.

Warunki zbywania żywności w ramach rolniczego handlu detalicznego obejmują m.in.:

  • sprzedaż odbywa się na terytorium Polski (dla produktów pochodzenia zwierzęcego — ograniczenia do województwa lub obszarów sąsiednich określone przepisami),
  • ilości sprzedaży są dostosowane do potrzeb konsumentów finalnych i podlegają dokumentacji umożliwiającej określenie tych ilości,
  • zbywanie nie może odbywać się za pośrednictwem pośrednika, z wyjątkiem wystaw, targów czy kiermaszy promocyjnych, przy zachowaniu określonych zasad dotyczących pochodzenia sprzedawanej żywności.

W miejscu sprzedaży należy wyraźnie umieścić informację „rolniczy handel detaliczny” oraz dane identyfikujące podmiot (imię i nazwisko lub nazwa i siedziba, adres miejsca produkcji oraz weterynaryjny numer identyfikacyjny, jeśli został nadany). Brak oznaczenia lub podanie nieprawdziwych informacji może skutkować karą grzywny.

Źródło: jerzmanowice-przeginia.pl