Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej została przyjęta przez Sejm 5 grudnia 2024 r. Dokument wprowadził nową, kompleksową ramę prawną i finansowanie zadań związanych z ochroną ludności, reagowaniem kryzysowym oraz obroną cywilną, odpowiadając na rosnące zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne.

Realizację Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC) w regionie omówili dziś na konferencji wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar oraz dyrektor generalna Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie Lucyna Gajda.

Na rok 2025 Małopolska otrzyma niemal 390 mln zł z Programu — środki obejmują dotacje na zakupy sprzętu, prace inwestycyjne, projekty budowlane i szkolenia. Do tej pory w regionie zawarto blisko 700 umów przekazujących środki z Programu, a wojewoda podpisał już ponad 550 kontraktów na łączną kwotę blisko 330 mln zł.

Środki i priorytety

Dotacje trafiają przede wszystkim do jednostek samorządu terytorialnego (ok. 350 mln zł), które są podstawą systemu ochrony ludności. Kryteria podziału uwzględniały m.in. liczbę mieszkańców i stopień urbanizacji. Wnioski oceniał Wojewódzki Zespół Zarządzania Kryzysowego — zaopiniowano aplikacje 183 gmin, 19 powiatów oraz Urzędu Marszałkowskiego.

Środki rozdzielono między główne obszary: obiekty zbiorowej ochrony (ponad 8,7 mln zł), zabezpieczenie logistyczne i utrzymanie ciągłości dostaw (prawie 264 mln zł), wsparcie w ramach Host Nation Support (ok. 48 mln zł) oraz edukacja i szkolenia (prawie 8,2 mln zł). Część środków (ok. 39 mln zł) przeznaczono na potrzeby Wojewody Małopolskiego, jednostek administracji zespolonej i organizacji pozarządowych.

Wyraźny nacisk położono na rozbudowę magazynów i infrastruktury logistycznej. Przykładem jest rozbudowa Wojewódzkiego Magazynu Przeciwpowodziowego i Obrony Cywilnej w Krakowie, gdzie powstają nowe hale magazynowe umożliwiające bezpieczne składowanie sprzętu.


Samorządy inwestują głównie w budowę i adaptację magazynów oraz obiektów pełniących funkcję zaplecza logistycznego dla działań kryzysowych. Wsparcie obejmuje też prace projektowe i remonty obiektów przeznaczonych na miejsca doraźnego schronienia.

Przykłady lokalnych inwestycji to m.in.: budowa dokumentacji projektowej magazynu w powiecie olkuskim (100 000 zł), przebudowa budynku na magazyn w powiecie miechowskim (73 800 zł), budowa hali magazynowej w powiecie myślenickim (1 000 000 zł) oraz budowa magazynu z częścią socjalną w powiecie proszowickim (1 500 000 zł).

Najczęściej finansowanym wyposażeniem są agregaty prądotwórcze, radiotelefony, pompy, koparko‑ładowarki, drony termowizyjne, syreny alarmowe, cysterny na wodę, elastyczne zbiorniki, mobilne stacje uzdatniania wody, defibrylatory AED, kontenery magazynowe oraz sprzęt strażacki i medyczny.

W praktyce zakupiono m.in. blisko 630 agregatów, około 110 pojazdów/przyczep do transportu wody, ponad 270 nagrzewnic oraz około 400 zapór przeciwpowodziowych — wyposażenie służyć ma zarówno do reagowania w sytuacjach kryzysowych, jak i do zabezpieczenia ciągłości dostaw energii i wody.

Wnioski zgłaszane przez gminy często uwzględniały lokalne zagrożenia, np. zakup rękawów przeciwpowodziowych, motopomp czy koparek w rejonach narażonych na gwałtowne wezbrania i podtopienia. Środki trafiły też na wyposażenie ratownictwa górskiego i podwodne/powodziowe zasoby ratownicze.

Wsparcie dla podmiotów leczniczych wynosi ponad 38 mln zł. Planowany zakup 20 ambulansów (ok. 16 mln zł) oraz m.in. niemal 40 respiratorów transportowych (ponad 2,3 mln zł) ma poprawić możliwości reagowania w specyficznym terenie Małopolski. Dotacje trafiły m.in. do Szpitala MSWiA w Krakowie i 5. Wojskowego Szpitala Klinicznego, na wyposażenie i sprzęt diagnostyczny oraz transportowy.

Program finansuje także szkolenia specjalistyczne z zakresu rozpoznawania zagrożeń CBRNE, procedur dekontaminacyjnych, ewakuacji i segregacji pacjentów oraz działania w strefie skażonej.

Dofinansowano również Grupy Regionalne Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (m.in. grupy krynicką i podhalańską) — łącznie ponad 400 tys. zł na wyposażenie do działań w trudnym terenie, ratownictwa wodnego, środki ochrony osobistej i łączność.

Wojewoda podpisał porozumienia z wieloma organizacjami pozarządowymi (m.in. Polski Czerwony Krzyż, harcerstwo, Caritas, organizacje medyczne), które w razie kryzysu zobowiązały się do udostępnienia swoich zasobów osobowych, lokalowych i sprzętowych oraz do uczestnictwa w szkoleniach i działaniach pomocowych.

Ważnym elementem programu jest budowanie odporności społecznej: samorządy wpisywały wnioski szkoleniowe skierowane m.in. do pracowników urzędów, sołtysów, kół gospodyń wiejskich i ochotniczych straży pożarnych. Rozpoczęto też kampanię edukacyjną w regionalnych mediach (m.in. krótkie odcinki poradnikowe o przygotowaniu plecaka ewakuacyjnego).

Wojewoda podkreślał trzy kluczowe działania: angażowanie młodzieży (lekcje obywatelskie, młodzi mundurowi), włączanie tematów ochrony ludności w życie codzienne (akcje i stoiska informacyjne podczas wydarzeń lokalnych) oraz organizację dużych szkoleń — np. wydarzenie z Akademią WSB w Tauron Arenie, w którym uczestniczyło blisko 500 osób z różnych środowisk.

Wojewoda podsumował, że ustawa otworzyła nowy rozdział w kwestii bezpieczeństwa i że prace są prowadzone systematycznie, od podstaw, z naciskiem na praktyczne przygotowanie regionu na różne scenariusze kryzysowe.

Źródło: malopolska.uw.gov.pl