Szkoła Mistrzostwa Sportowego w Zakopanem, niemal pół wieku po założeniu, może pochwalić się 73 reprezentantami Polski na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich. Przy 129 startach na 11 igrzyskach absolwenci SMS wywalczyli łącznie pięć złotych, dwa srebrne i pięć brązowych medali. Od 2014 roku placówką zarządza Samorząd Województwa Małopolskiego.
Najbardziej utytułowanym wychowankiem jest Kamil Stoch — trzykrotny mistrz olimpijski i zdobywca brązowego medalu, a największą liczbę krążków w karierze wywalczyła Justyna Kowalczyk (pięć medali, w tym dwa złote).
Szkołę utworzono w październiku 1977 roku; początkowo funkcjonowała przy ul. Karłowicza 6 w Zakopanem. Pierwsze lata to intensywny rozwój i budowanie renomy, a kluczową postacią w początkowym okresie był dyrektor Stefan Rogalski. W 1992 roku placówka została rozwiązana i przeorganizowana — liceum wcielono do Zespołu Szkół Ogólnokształcących i przeniesiono na ul. Słoneczną. W 1999 r. odtworzono gimnazjum, a w 2000 r. powstał Zespół Szkół Mistrzostwa Sportowego. W 2014 r. finansowy kryzys zażegnało Województwo Małopolskie, które przejęło szkołę. Obecnie w strukturze SMS działają Szkoła Podstawowa nr 10 i Liceum Ogólnokształcące przy ul. Droga do Olczy 26. Od 23 marca 2002 r. patronem placówki jest Stanisław Marusarz.
Historia i rola szkoły
Marszałek Łukasz Smółka podkreśla, że SMS Zakopane to kluczowa placówka sportowa regionu, łącząca naukę z intensywnym szkoleniem w wielu dyscyplinach zimowych — od skoków i biegów po snowboard czy łyżwiarstwo szybkie — co przekłada się na wszechstronny rozwój uczniów.
Do największych osiągnięć kadry szkolnej należą sukcesy Kamila Stocha i Justyny Kowalczyk. Stoch startował na igrzyskach pięciokrotnie — był m.in. dwukrotnym mistrzem olimpijskim w Soczi (2014) oraz złotym medalistą w Pjongczangu (2018) — a także zdobywał medale w konkursach drużynowych. Kowalczyk wystąpiła w czterech igrzyskach i zdobyła pięć medali: m.in. złoto na 30 km stylem klasycznym w Vancouver i brąz w biegu na 30 km w Turynie.
Panczenistki Luiza Złotkowska i Katarzyna Woźniak sięgnęły po medale najpierw brązowe w Vancouver, a cztery lata później po srebro, zawsze w biegu drużynowym; do ich sukcesu w 2014 r. dołączyła Natalia Czerwonka. W Soczi brązowy medal w biegu drużynowym zdobyli także Konrad Niedźwiedzki i Jan Szymański.
Osiągnięcia, infrastruktura i perspektywy
Była dyrektor SMS (2000–2018) Barbara Sobańska przypomina, że sukcesy na igrzyskach udowodniły sens pracy i szkolenia młodych sportowców. Na 40-lecie szkoły przeprowadzono modernizację internatu i dobudowano część dydaktyczną oraz halę sportową; trwa również rozwój centrum treningowo-naukowo-badawczego z tunelem aerodynamicznym.
Wicemarszałek Witold Kozłowski nazywa SMS Zakopane kolebką polskich talentów w sportach zimowych, podkreślając nowoczesną infrastrukturę i dostęp uczniów do obiektów takich jak Wielka Krokiew oraz zapowiedź dalszego wsparcia ze strony władz regionu.
Poniżej zestawienie olimpijczyków wywodzących się ze SMS Zakopane, pogrupowane według dyscyplin:
Biathlon (11): Krystyna Pałka, Paulina Bobak, Łukasz Szczurek, Magdalena Grzywa, Katarzyna Ponikwia, Wojciech Kozub, Krzysztof Topór, Agata Suszka, Halina Pitoń, Anna Mąka, Kinga Zbylut Mitoraj.
Biegi narciarskie (11): Justyna Kowalczyk, Paulina Maciuszek, Jan Antolec, Katarzyna Bryniarska–Popielach, Wiesław Cempa, Andrzej Piotrowski, Ewelina Marcisz, Martyna Galewicz, Monika Skinder, Izabela Marcisz, Karolina Kaleta.
Kombinacja norweska (5): Stanisław Ustupski, Stefan Habas, Tadeusz Bafia, Wojciech Marusarz, Andrzej Szczechowicz.
Łyżwiarstwo szybkie (18): Luiza Złotkowska, Katarzyna Woźniak, Natalia Czerwonka, Konrad Niedźwiedzki, Jan Szymański, Sebastian Druszkiewicz, Maciej Biega, Paweł Zygmunt, Tomasz Świst, Ewa Wasilewska, Paweł Jaroszek, Zofia Tokarczyk, Jerzy Dominik, Adrian Wielgat, Kaja Ziomek, Magdalena Czyszczoń, Andżelika Wójcik, Artur Janicki.
Narciarstwo alpejskie (10): Maryna Gąsienica–Daniel, Agnieszka Gąsienica-Daniel, Aleksandra Kluś–Zamiedzowy, Ewa Zagata, Jakub Malczewski, Małgorzata Tlałka, Dorota Tlałka, Ewa Grabowska, Michał Kłusak, Hanna Zięba.
Skicross (1): Karolina Riemen–Żerebecka.
Skoki narciarskie (10): Kamil Stoch, Piotr Żyła, Jan Ziobro, Krzysztof Miętus, Robert Mateja, Tomasz Pochwała, Wojciech Skupień, Krystian Długopolski, Zbigniew Klimowski, Jan Kowal.
Snowboard (7): Karolina Sztokfisz, Jagna Marczułajtis, Rafał Skarbek Malczewski, Weronika Biela, Oskar Kwiatkowski, Michał Nowaczyk, Aleksandra Michalik.
SMS Zakopane pozostaje jedną z najważniejszych polskich szkół sportowych w dyscyplinach zimowych — z udokumentowanymi sukcesami olimpijskimi i bogatą infrastrukturą, która nadal ma wspierać rozwój przyszłych mistrzów.
