Wykluczenie cyfrowe i zawodowe, ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej oraz rosnące koszty długoterminowej opieki to najważniejsze problemy dotykające seniorów. Obecnie osoby starsze stanowią około 25% społeczeństwa, a w ciągu najbliższych dwóch dekad ich liczba ma się niemal podwoić — o tych zagadnieniach debatowano podczas Forum Samorządowego w Zakopanem.

Uczestnicy panelu „Srebrna gospodarka — szansa czy ułuda” podkreślali, że celem jest nie tylko diagnoza problemów, lecz znalezienie praktycznych rozwiązań dla osób po 60. roku życia. W dyskusji wzięli udział m.in. Mirosław Dróżdż (radny Sejmiku Województwa Małopolskiego, dyrektor Szpitala św. Anny w Miechowie), Aneta Bogacka-Karcz (dyrektor PFRON w Małopolsce), Elżbieta Ostrowska (przewodnicząca Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów), Igor Marczak (wiceprezes Fundacji SeniorApp) oraz Piotr Nakonieczny (prezes Fundacji BONUM VITAE).

Zdaniem Mirosława Dróżdża wiele problemów zdrowotnych osób starszych można ograniczyć dzięki profilaktyce, rehabilitacji i właściwej terapii, co pozwoli im zachować sprawność na dłużej. Zwrócił uwagę, że w małopolskich placówkach medycznych pracuje wielu pracowników w wieku emerytalnym — lekarzy i pielęgniarek — którzy są niezbędni dla funkcjonowania systemu.


Srebrna gospodarka — kierunki działań

Paneliści podkreślali, że starzenie się społeczeństwa nie musi oznaczać tylko obciążeń. „Srebrna gospodarka” może stać się motorem wzrostu, otwierając nowe miejsca pracy, pobudzając innowacje i rozwój usług medycznych oraz technologii dostosowanych do potrzeb starszych osób. W tym kontekście udział seniorów w życiu zawodowym ma znaczenie zarówno dla gospodarki, jak i dla ich własnego poczucia wartości.

Elżbieta Ostrowska zaznaczyła, że osoby starsze będą wkrótce stanowić dużą część klientów i pracowników — dlatego pomijanie ich potrzeb byłoby błędem strategicznym. Wniosek panelu był jasny: należy tworzyć rozwiązania zwiększające mobilność i umożliwiające realizację zawodowych ambicji osób dojrzałych.

Przykładem wykorzystania tego potencjału jest sektor turystyczny, który coraz częściej kieruje ofertę do seniorów — powstają specjalne wyjazdy rehabilitacyjne i wypoczynkowe oraz turystyka wytchnieniowa dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Igor Marczak wskazał, że rynek pracy jest otwarty na takie usługi i że współpraca z pracodawcami jest kluczowa, aby utrzymać miejsca pracy dla starszych pracowników.

Podkreślano też wartość międzypokoleniowej współpracy w miejscu pracy: doświadczeni pracownicy pełnią rolę mentorów dla młodszych, a jednocześnie sami zachowują poczucie przydatności. Jako wzór wymieniono kraje azjatyckie, zwłaszcza Japonię, gdzie rola osób starszych jest wysoko ceniona.

Aneta Bogacka-Karcz zwróciła uwagę na konieczność zmiany społecznych postaw wobec pracowników starszych oraz na potrzebę działań systemowych, które docenią ich lojalność i doświadczenie. Paneliści wskazywali także na oczekiwania seniorów dotyczące konkretnych rozwiązań legislacyjnych — m.in. ustawy o asystencji osobistej oraz wprowadzenia bonu senioralnego — które mogłyby poprawić ich codzienne funkcjonowanie.

Wnioski z debaty były zgodne: potrzeba skoordynowanych działań — w obszarze ochrony zdrowia, rynku pracy i polityk społecznych — aby odpowiednio przygotować się na demograficzne zmiany i wykorzystać potencjał „srebrnej gospodarki”.