W Polsce obowiązują cztery ogólne stopnie alarmowe: ALFA, BRAVO, CHARLIE i DELTA oraz odpowiadające im stopnie dotyczące cyberzagrożeń: ALFA‑CRP, BRAVO‑CRP, CHARLIE‑CRP i DELTA‑CRP. Są one uruchamiane w sytuacjach związanych z ryzykiem aktów terrorystycznych i mają na celu podniesienie czujności oraz gotowości służb.
Wprowadzenie takiego stopnia ma zwiększyć przygotowanie służb, administracji publicznej i innych podmiotów odpowiadających za bezpieczeństwo. Sam alarm nie zawsze oznacza bezpośrednie niebezpieczeństwo dla mieszkańców — to sygnał do zachowania ostrożności i stosowania się do komunikatów właściwych organów. Decyzje o wprowadzeniu, zmianie lub odwołaniu stopni podejmuje Prezes Rady Ministrów na podstawie ustawy o działaniach antyterrorystycznych. Ostrzeżenia mogą też dotyczyć obywateli, instytucji i infrastruktury przebywających poza granicami kraju.
Rodzaje stopni alarmowych
ALFA (ALFA‑CRP)
ALFA można ogłosić, gdy pojawią się informacje o możliwości zaistnienia zdarzenia terrorystycznego, którego charakter i zakres są trudne do przewidzenia.
BRAVO (BRAVO‑CRP)
BRAVO wprowadza się przy zwiększonym i przewidywalnym ryzyku ataku terrorystycznego, gdy jednak nie zidentyfikowano konkretnego celu ataku.
CHARLIE (CHARLIE‑CRP)
CHARLIE stosuje się, gdy wystąpi zdarzenie wskazujące na prawdopodobny cel ataku godzący w bezpieczeństwo lub porządek publiczny, bezpieczeństwo RP albo innego państwa/organizacji (z możliwością wpływu na Polskę); lub gdy są wiarygodne informacje o planowanym ataku na terytorium RP; albo gdy planowane zdarzenie może dotyczyć obywateli, instytucji lub infrastruktury polskiej poza granicami.
DELTA (DELTA‑CRP)
DELTA to najwyższy stopień — ogłasza się go przy zaistnieniu zdarzenia terrorystycznego stwarzającego realne zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, lub gdy zgromadzone informacje wskazują na zaawansowane i nieuchronne przygotowania do takiego zdarzenia, zarówno na terenie RP, jak i wymierzonego w obywateli czy instytucje polskie poza granicami.
Jak postępować po ogłoszeniu alarmu?
W zależności od poziomu alarmu działania administracji i służb oraz oczekiwane zachowania mieszkańców różnią się skalą i intensywnością.
ALFA — działania i zalecenia
- Działania służb: zwiększona kontrola obiektów użyteczności publicznej, intensyfikacja obserwacji miejsc newralgicznych, weryfikacja procedur bezpieczeństwa, przypomnienia dla pracowników, wzmocniona wymiana informacji między służbami.
- Zalecenia dla obywateli i podmiotów: zachować czujność w miejscach publicznych, zwracać uwagę na podejrzane zachowania i pozostawione przedmioty, nie zostawiać rzeczy bez nadzoru, zgłaszać podejrzane sytuacje na Policję lub numer 112, korzystać z oficjalnych źródeł informacji.
- W przypadku znalezienia podejrzanego przedmiotu: nie dotykać ani nie przemieszczać, oddalić się na bezpieczną odległość i powiadomić służby.
BRAVO — działania i zalecenia
- Działania służb: intensyfikacja kontroli w obiektach administracji publicznej, zwiększona ochrona miejsc o dużym natężeniu osób, podwyższona gotowość służb, przeprowadzanie dodatkowych kontroli, ograniczanie dostępu do niektórych obiektów.
- Zalecenia: zachować ostrożność podczas imprez i zgromadzeń, stosować się do poleceń służb, mieć przy sobie dokument tożsamości, nie rozpowszechniać niepotwierdzonych informacji i śledzić komunikaty właściwych służb.
CHARLIE — działania i zalecenia
- Działania służb: wzmocniona ochrona obiektów kluczowych, szczegółowe kontrole bezpieczeństwa, zwiększona gotowość ratownictwa, przygotowanie dodatkowych sił i środków oraz bieżąca analiza sytuacji.
- Zalecenia: zachować spokój, postępować według oficjalnych komunikatów, ograniczyć przebywanie w zatłoczonych miejscach, liczyć się z utrudnieniami i nie przeszkadzać służbom w działaniach.
DELTA — działania i zalecenia
- Działania służb: intensywne działania ochronne, zabezpieczenie zagrożonych obiektów, prowadzenie akcji ratowniczych i porządkowych, wprowadzanie niezbędnych ograniczeń oraz zapewnienie ciągłości najważniejszych usług publicznych.
- Zalecenia: zachować spokój, stosować się do poleceń służb, unikać miejsc objętych działaniami, nie utrudniać pracy ratowników, korzystać wyłącznie z oficjalnych komunikatów i udzielać pomocy potrzebującym tylko jeżeli jest to bezpieczne.
Stopnie alarmowe CRP — cyberbezpieczeństwo
Charakter i cele CRP
Stopnie CRP dotyczą zagrożeń w cyberprzestrzeni i mają na celu ochronę systemów teleinformatycznych administracji publicznej oraz zabezpieczenie danych.
ALFA‑CRP
- Działania: zwiększone monitorowanie systemów, kontrola zabezpieczeń, analiza potencjalnych zagrożeń.
- Zalecenia: aktualizować systemy i oprogramowanie, stosować mocne hasła i uwierzytelnianie wieloskładnikowe, zachować ostrożność wobec podejrzanych e‑maili i nie otwierać załączników od nieznanych nadawców.
BRAVO‑CRP
- Działania: wzmożona kontrola bezpieczeństwa systemów, szczegółowa analiza incydentów, intensywny monitoring sieci.
- Zalecenia: uważać na próby wyłudzeń danych, nie udostępniać loginów i haseł, korzystać tylko z oficjalnych stron i zachować ostrożność przy płatnościach online.
CHARLIE‑CRP
- Działania: zaawansowane działania ochronne, zabezpieczanie systemów przed atakami, przygotowanie procedur awaryjnych.
- Zalecenia: przygotować się na możliwe utrudnienia w dostępie do usług elektronicznych, weryfikować informacje przed ich udostępnieniem i zachować szczególną ostrożność w sieci.
DELTA‑CRP
- Działania: najwyższy poziom ochrony systemów, ograniczanie skutków cyberataków i przywracanie prawidłowego funkcjonowania systemów.
- Zalecenia: korzystać tylko z oficjalnych komunikatów, nie odpowiadać na podejrzane wiadomości i zachować wzmożoną ostrożność przy korzystaniu z usług elektronicznych.
Najważniejsze zasady zwiększające bezpieczeństwo
- pozostać czujnym i zwracać uwagę na nietypowe sytuacje,
- natychmiast zgłaszać zauważone zagrożenia odpowiednim służbom,
- stosować się do oficjalnych komunikatów i poleceń służb,
- nie rozpowszechniać niepotwierdzonych informacji,
- przestrzegać obowiązujących procedur bezpieczeństwa,
- dbać o zabezpieczenie systemów informatycznych i ochronę danych,
- zachować spokój i odpowiedzialnie reagować w sytuacjach kryzysowych.
Uwaga: niezależnie od aktualnego stopnia alarmowego każda jednostka, przedsiębiorca i podmiot działający na terenie gminy powinien mieć i regularnie aktualizować wewnętrzne procedury bezpieczeństwa dostosowane do specyfiki swojej działalności.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz.U. z późn. zm.),
- rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie zakresów przedsięwzięć wykonywanych w poszczególnych stopniach alarmowych i stopniach alarmowych CRP (Dz.U. z 2016 r. poz. 1101).