Fałszywe telefony z dramatyczną historią, podszywanie się pod bliskich, a nawet imitowanie głosu wnuczka przy użyciu sztucznej inteligencji – to dziś jedne z najczęstszych metod wyłudzania pieniędzy od seniorów. Skala zjawiska rośnie, a przestępcy coraz częściej sięgają po nowoczesne technologie, by uwiarygodnić swoje działania. Odpowiedzią na to zagrożenie jest nowa kampania społeczna „Ustal z Babcią hasło”, zainicjowana w Małopolsce.

Podczas briefingu prasowego inicjatorka akcji, Elżbieta Achinger, I wicewojewoda małopolska, podkreślała, że oszuści żerują przede wszystkim na emocjach i naturalnym instynkcie pomocy. Wystarczy informacja o rzekomym wypadku dziecka lub wnuka, by stres przejął kontrolę nad racjonalnym myśleniem. Presja czasu, dramatyczna narracja i dziś coraz częściej także sztucznie wygenerowany głos bliskiej osoby sprawiają, że ofiary nie weryfikują informacji i podejmują decyzje pod wpływem chwili.


Statystyki policji jasno pokazują, jak poważny jest problem. W minionym roku w Małopolsce ofiarami oszustw tzw. metodami „na legendę” – na wnuczka, policjanta czy prokuratora – padło 450 osób, które straciły łącznie ponad 14,2 miliona złotych. Aż 313 poszkodowanych miało co najmniej 65 lat, a straty seniorów przekroczyły 10,1 miliona złotych. Rok wcześniej sytuacja wyglądała podobnie: 451 ofiar i niemal 19,8 miliona złotych strat, z czego blisko 16,7 miliona dotyczyło osób starszych.

Sednem kampanii „Ustal z Babcią hasło” jest proste, ale skuteczne rozwiązanie – rodzinne hasło bezpieczeństwa. Może to być jedno słowo lub krótkie zdanie, znane wyłącznie najbliższym. W razie podejrzanego telefonu pozwala ono szybko sprawdzić, czy rozmówca faktycznie jest tym, za kogo się podaje. Brak hasła powinien być sygnałem ostrzegawczym i impulsem do przerwania rozmowy.

Akcja w szczególny sposób skierowana jest do dzieci i młodzieży ze szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych. To oni, jako osoby najlepiej odnajdujące się w świecie nowych technologii, mają stać się przewodnikami swoich dziadków w cyfrowej rzeczywistości. – Drogie wnuczki i drodzy wnukowie, bądźcie bohaterami. Ustalcie z dziadkami hasło – apelował Artur Pasek, I małopolski wicekurator oświaty.

Po feriach zimowych do wszystkich szkół w regionie trafią materiały edukacyjne, plakaty oraz scenariusze lekcji wychowawczych poświęconych bezpieczeństwu seniorów. Nauczyciele przeprowadzą specjalne zajęcia, uczniowie będą zachęcani do rozmów z bliskimi, a kampanię wzmocnią materiały publikowane w internecie i krótkie filmy oznaczone hashtagiem #UstalHasło. Celem jest jedno: ograniczyć liczbę ofiar i uświadomić, że w walce z oszustami kluczowa może być zwykła, rodzinna rozmowa.