Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Małopolsce w 2025 roku przeprowadził tysiące kontroli zwolnień lekarskich. W ich wyniku wstrzymano wypłatę zasiłków chorobowych w ponad 2,3 tysiąca przypadków. Jak wynika z danych ZUS, pozwoliło to ograniczyć wydatki o ponad 3,4 miliona złotych.
Kontrole dotyczyły dwóch głównych obszarów. Pierwszy z nich obejmował weryfikację zasadności zwolnienia lekarskiego. Lekarze orzecznicy ZUS sprawdzali, czy osoba przebywająca na L4 rzeczywiście pozostaje niezdolna do pracy. W Małopolsce w 2025 roku w 1130 przypadkach zdecydowano o skróceniu zwolnienia lekarskiego. Dzięki temu zaoszczędzono ponad 920 tysięcy złotych.
Drugi typ kontroli dotyczył sposobu wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. Sprawdzano, czy osoby przebywające na L4 stosują się do zaleceń i nie podejmują aktywności, które mogą utrudniać powrót do zdrowia. W ubiegłym roku aż 1176 osób w regionie nieprawidłowo wykorzystywało zwolnienia lekarskie. W efekcie ZUS wstrzymał wypłatę świadczeń na łączną kwotę blisko 2,5 miliona złotych.
Do najczęstszych naruszeń należało wykonywanie pracy dla innego podmiotu, wyjazdy wypoczynkowe czy udział w szkoleniach i kursach. Kontrolerzy wykrywali także przypadki uczestnictwa w imprezach sportowych i kulturalnych, a nawet prowadzenia prac remontowych lub budowlanych podczas zwolnienia lekarskiego.
System kontroli L4 ma się w najbliższym czasie zmienić. Od 13 kwietnia wprowadzone zostaną przepisy dopuszczające wykonywanie incydentalnych czynności w czasie zwolnienia, które nie będą automatycznie skutkować utratą zasiłku. Kontrolerzy ZUS zyskają natomiast nowe uprawnienia – będą mogli wylegitymować osobę kontrolowaną oraz wejść do miejsca, w którym prowadzona jest kontrola.
Kolejna zmiana wejdzie w życie 1 stycznia 2027 roku. Dotyczyć będzie osób ubezpieczonych z więcej niż jednego tytułu. W takich przypadkach lekarz nie będzie już musiał wystawiać oddzielnego zwolnienia dla każdego zatrudnienia, jeżeli charakter jednej pracy pozwala na jej wykonywanie, a drugiej – nie.
Jak podkreśla regionalny rzecznik prasowy ZUS w Małopolsce Anna Szaniawska, zwolnienie lekarskie ma przede wszystkim służyć powrotowi do zdrowia. Każda aktywność chorego, która budzi wątpliwości co do jego faktycznego stanu zdrowia lub utrudnia rekonwalescencję, może zostać uznana za nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia.
