W tym roku Związek Nauczycielstwa Polskiego obchodzi 120. rocznicę powstania. Z tej okazji lokalni działacze i nauczyciele z Brzeska spotkali się w ubiegły piątek w Regionalnym Centrum Kulturalno-Bibliotecznym, by wspólnie uczcić jubileusz.
W obchodach uczestniczyli byli i obecni pedagodzy, przedstawiciele struktur związkowych oraz zaproszeni goście. Wśród nich znaleźli się m.in. wiceprezes Zarządu Głównego ZNP Jadwiga Rezler, prezes Małopolskiego Okręgu ZNP Arkadiusz Boroń oraz dyrektor Delegatury Kuratorium Oświaty w Tarnowie Tomasz Donatowicz. Reprezentanci gminy i powiatu brzeskiego to burmistrz Tomasz Latocha, jego zastępca Grzegorz Brach oraz wicestarosta Maciej Podobiński.
Gospodynią gali była prezes brzeskiego oddziału ZNP Monika Szyszka-Dziedzic. Podczas uroczystości wręczono medale i wyróżnienia związkowe oraz przekazano legitymacje nowym członkom. Spotkanie prowadził duet Marcin Gromadzki i Anna Cieślik, a część artystyczną zapewnił zespół Bagatela.
Uroczystość i pamiątka na Domu Nauczyciela
Przed galą odsłonięto pamiątkową tablicę na fasadzie Domu Nauczyciela, poświęconą członkom Tajnej Organizacji Nauczycielskiej. Tablicę wykonał kamieniarz Piotr Śledź z firmy AP Stone, a jednym ze sponsorów był urząd miejski w Brzesku.
Tajne nauczanie — przypomnienie poświęcenia
Podczas odsłonięcia tablicy Maria Pagacz, wieloletnia nauczycielka i autorka publikacji na temat lokalnej oświaty, przypomniała historię tajnego nauczania w powiecie brzeskim. Zaznaczyła, że w tamtym okresie w działalność tajnych kompletów zaangażowanych było 134 osoby — oprócz nauczycieli także inżynierowie i księża. W tajnych kompletach szkół średnich uczyło się 388 osób, z których 49 zdało egzamin dojrzałości. Ponadto około 3,5 tysiąca uczniów szkół powszechnych objęte było nauką języka polskiego, historii i geografii w ramach jawnej szkoły.
Pagacz podkreśliła, że tajne nauczanie było wyrazem patriotyzmu, wymagało odwagi i często wiązało się z najwyższymi ofiarami. W powiecie zginęło z rąk okupanta co najmniej kilkudziesięciu nauczycieli — w zależności od źródeł podaje się 25 lub 32 ofiary wśród pedagogów tajnego nauczania. Ponad trzydzieści osób, w tym 12 kierowników szkół, doświadczyło represji, więzień lub obozów koncentracyjnych, a wielu zostało usuniętych z zajmowanych stanowisk. Lista uczniów tajnych kompletów, którzy stracili życie wskazuje 67 osób z powiatu. Jak mówiła prelegentka, ofiary te przypominają, że wierność ojczyźnie i kulturze polskiej często kosztowała najwyższą cenę.
Dom Nauczyciela — historia budynku
Sam budynek Domu Nauczyciela ma swoją historię sięgającą połowy lat 50. XX wieku. Już w 1955 roku prezes Tadeusz Wałąga wraz z zarządem opracowali plan budowy siedziby dla brzeskiego ZNP. Wielu pedagogów przekazywało część wynagrodzenia, kupowało cegiełki i w ten sposób gromadzono środki na inwestycję. Trzy lata po rozpoczęciu prac, 29 listopada 1958 roku, oficjalnie oddano do użytku Powiatowy Dom Nauczyciela, który funkcjonuje do dziś.
Rola oświaty i podziękowania
W swoim przemówieniu burmistrz Tomasz Latocha przypomniał, że oświata zajmuje istotne miejsce w budżecie miasta i jest ważnym pracodawcą. Zwrócił uwagę, że mimo zmian technologicznych i społecznych rola nauczyciela pozostaje niezmienna — pedagog ma wskazywać właściwą drogę i być przewodnikiem dla młodych ludzi. Podkreślił, że połowa budżetu gminy Brzesko przeznaczana jest na oświatę i że traktuje się to nie jak koszt, lecz inwestycję w przyszłość społeczeństwa. Burmistrz życzył nauczycielom wytrwałości, sił i pasji w przekazywaniu wiedzy oraz podziękował za ich zaangażowanie.
Wyróżnienia
Medale 120-lecia ZNP otrzymali:
- Helena Jewuła
- Teresa Przepiórka
- Henryk Rdzawski
- Maria Pagacz
- Elżbieta Fitrzyk
- Czesława Szydłowska
- Lucyna Zając
- Wincenty Żurek
- Marta Palej
- Irena Kijak
- Małgorzata Mleczko
- Renata Libera
- Agnieszka Pabian
Odznaczenia dla osób aktywnie działających na rzecz ZNP w Brzesku otrzymali:
- Magdalena Sajdak
- Małgorzata Jarosz
- Marzena Wiśniowska
- Magdalena Bednarczyk-Fido
- Barbara Szefer-Mędrek
- Anna Całka-Kosala
- Rafał Góra