Wysokie temperatury zwiększają ryzyko odwodnienia i przegrzania organizmu. Upał może doprowadzić do udaru słonecznego lub cieplnego, który zagraża zdrowiu, a nawet życiu.
Do typowych objawów należą: osłabienie, silne bóle głowy i zawroty, nudności, podwyższona temperatura, szumy uszne, drgawki oraz szybkie tętno i oddech. W skrajnych przypadkach temperatura ciała może osiągnąć wartości zagrażające życiu.
Gorąco wpływa też na układ nerwowy — może powodować senność, rozdrażnienie oraz pogorszenie koncentracji i wydajności. Pamiętaj o tym zwłaszcza podczas prowadzenia pojazdów.
Objawy i pierwsza pomoc
Jeśli pojawiają się zawroty głowy, osłabienie, silne pragnienie lub ból głowy, natychmiast przenieś się w chłodne miejsce i w razie potrzeby zadzwoń po pomoc pod numer 112. Osoby przyjmujące leki powinny skonsultować się z lekarzem, ponieważ niektóre preparaty zaburzają termoregulację i gospodarkę wodno-elektrolitową.
Upały są szczególnie niebezpieczne dla seniorów i małych dzieci. Pamiętaj także o zwierzętach — nieodpowiednia opieka i pozostawienie zwierzęcia w nagrzanym samochodzie może doprowadzić do śmierci.
Aby chronić się przed wysokimi temperaturami, w ciągu dnia zamykaj okna i zasłony po stronie nasłonecznionej, a wietrz mieszkanie rano i wieczorem, gdy robi się chłodniej. Noś lekkie, przewiewne ubrania z naturalnych materiałów w jasnych kolorach — ułatwia to odprowadzanie ciepła.
Unikaj gwałtownych zmian temperatury: po wyjściu z klimatyzowanego pomieszczenia nie wychodź od razu na pełne słońce, aby nie narażać organizmu na szok termiczny, zwłaszcza osoby starsze i bardzo młode.
Ogranicz czas wystawiania się na bezpośrednie słońce i stosuj kremy z filtrem. Nie przebywaj na intensywnym słońcu dłużej niż około 2 godziny dziennie. Unikaj ciężkich ćwiczeń fizycznych w najgorętszych godzinach — wysiłek może przyspieszyć odwodnienie, skurcze mięśni i prowadzić do udaru cieplnego.
Przebywając nad wodą, nie wskakuj gwałtownie po długim opalaniu. Najpierw polej wodą twarz i klatkę piersiową, a potem stopniowo zanurzaj się, aby uniknąć szoku termicznego.
W podróży samochodem rób częstsze przerwy i odpoczywaj w cieniu — wysoka temperatura obniża koncentrację i zwiększa zmęczenie.
Nawadnianie i dieta
Pij dużo wody, najlepiej niegazowanej. W upalne dni wybieraj lekkie posiłki oparte na warzywach i owocach, które uzupełniają elektrolity i witaminy. Unikaj tłustych i ciężkostrawnych dań, które obciążają organizm.
Wysokie temperatury sprzyjają namnażaniu się bakterii, np. salmonelli — unikaj potraw z surowych jajek i dbaj o higienę rąk. Ogranicz alkohol, bo nasila odwodnienie.
Dzieci i zwierzęta
Nie zostawiaj w żadnym wypadku dzieci ani zwierząt w zamkniętym samochodzie — temperatura we wnętrzu może szybko wzrosnąć do 50–60°C. Dzieci w czasie upału najlepiej zostawiać w domu; jeśli musisz wyjść, ubierz je w lekkie, jasne ubrania i koniecznie załóż czapkę z daszkiem.
Chroń wózek przed słońcem, np. osłaniając go parasolką, nawet gdy stoi w cieniu. Podawaj dzieciom napoje letnie (nie zimne) — ziołowe lub owocowe herbatki, wodę mineralną lub rozcieńczone soki. Kąp dziecko w wodzie letniej, nie lodowatej.
Seniorzy
Osoby starsze powinny unikać wychodzenia z domu w najgorętszych godzinach; jeśli muszą, nie zapominaj o nakryciu głowy. Ponieważ seniorzy częściej przyjmują leki, odwodnienie może zwiększyć stężenie niektórych substancji w organizmie — dlatego trzeba uważnie obserwować samopoczucie i stosować zalecenia dotyczące postępowania podczas upałów.
Ochrona przed słońcem
Stosuj kosmetyki z filtrem SPF, pamiętając, że nie dają one pełnej ochrony, a jedynie zmniejszają ryzyko oparzeń. Kategorie filtrów:
SPF 2–6 — słaby
SPF 9–12 — średni
SPF 15–25 — wysoki
SPF 30–50 — bardzo wysoki
SPF >50 — ultra wysoki
Nakładaj krem przed wyjściem na słońce i pamiętaj o ponownym stosowaniu po wysiłku, kąpieli lub wytarciu skóry — filtr traci skuteczność z upływem czasu. Dla dorosłego przybliżona ilość to około 6 łyżeczek na całe ciało.
Za upał uważa się temperaturę powietrza przy powierzchni ziemi przekraczającą 30°C. Najwyższe temperatury zwykle występują między 15:00 a 18:00, natomiast największe natężenie promieniowania UV przypada na godziny około 12:00–13:00.