Dokładnie 235 lat temu Sejm Czteroletni przyjął Konstytucję 3 Maja — dokument, który jako pierwszy w Europie (drugi na świecie) wskazywał nową drogę organizacji państwa opartego na wolności, sprawiedliwości i odpowiedzialności obywatelskiej. Jej idee, określane niegdyś jako „ostatnia wola i testament gasnącej Ojczyzny”, pozostają inspiracją także dzisiaj.
Obchody w Krakowie zostały przygotowane przez wojewodę małopolskiego dr. inż. Krzysztofa Jana Klęczara we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej.
Uczestnicy i przebieg uroczystości
Wśród gości znaleźli się m.in. wiceprezes Rady Ministrów i minister obrony narodowej dr Władysław Kosiniak‑Kamysz oraz II wicewojewoda małopolski Ryszard Śmiałek. Ceremonię zaszczycili przedstawiciele władz państwowych, korpusu dyplomatycznego, służb mundurowych, duchowieństwa, środowisk kombatanckich, samorządów, środowisk akademickich, harcerze, organizacje społeczne, grupy rekonstrukcyjne oraz liczni mieszkańcy Krakowa i turyści.
Podczas uroczystości padły wystąpienia podkreślające znaczenie Konstytucji 3 Maja jako wzorca i punktu odniesienia: minister Kosiniak‑Kamysz mówił o konstytucji jako drogowskazie dla budowy silnej Polski, wojewoda Krzysztof Jan Klęczar przypomniał o historycznym wymiarze aktu z 1791 roku i jego wartości dla jedności narodowej, a dyrektor krakowskiego oddziału IPN dr hab. Filip Musiał odwołał się do potrzeby pielęgnowania tradycji niepodległościowych oraz odrzucenia kompromisów z reżimami zniewalającymi Polskę.
Pamięć o bohaterach
Obchody rozpoczęły się o godzinie 9:00 przy ul. św. Anny, gdzie wojewoda złożył wieniec pod pomnikiem Hugona Kołłątaja. Następnie delegacje oddały hołd pod pomnikiem Żołnierzy Polskiej Walczącej na Powiślu. Na dziedzińcu Zamku Królewskiego na Wawelu dowódca garnizonu zgłosił gotowość oddziałów i pocztów sztandarowych do mszy świętej.
Przed Eucharystią delegacje złożyły również kwiaty przy tablicy poświęconej Wincentemu Witosowi w krypcie św. Leonarda na Wawelu.
Msza i patriotyczny marsz
O godz. 10:00 w Katedrze Wawelskiej metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś przewodniczył mszy odprawionej w intencji Ojczyzny. Po nabożeństwie uczestnicy otrzymali tysiąc biało‑czerwonych flag przygotowanych przez Małopolski Urząd Wojewódzki.
Z Wawelu wyruszył patriotyczny pochód, który przeszedł Traktem Królewskim do placu Jana Matejki. Po drodze delegacje zatrzymały się przed Krzyżem Katyńskim na placu im. o. Adama Studzińskiego, gdzie złożono kwiaty.
Główne uroczystości przy Grobie Nieznanego Żołnierza
O godz. 12:00 na placu Jana Matejki rozpoczęły się centralne obchody. Po przyjęciu meldunku przez ministra obrony narodowej nastąpiło uroczyste wciągnięcie flagi państwowej na maszt, hymn odgrywany przez Orkiestrę Wojskową oraz Apel Pamięci. Kompania honorowa oddała salwę, a następnie wręczono odznaczenia państwowe i akty nabycia obywatelstwa polskiego.
Odznaczenia i wyróżnienia
Wicepremier Władysław Kosiniak‑Kamysz oraz wojewoda Krzysztof Jan Klęczar wręczyli siedem odznaczeń Zasługi dla Rzeczypospolitej:
- Złoty Krzyż Zasługi dla Tadeusza Dąbrowskiego – za działalność społeczną i wkład w rozwój rzemiosła (członek Zarządu Małopolskiej Izby Rzemiosła i Przedsiębiorczości).
- Złoty Krzyż Zasługi dla dr. hab. Jarosława Balona – za działalność harcerską i wychowanie młodzieży (harcmistrz, założyciel górskiego szczepu ZHP OROGEN).
- Srebrne Krzyże Zasługi dla: prof. Piotra Chłosty – za wkład w rozwój medycyny i ochronę zdrowia; prof. Bartłomieja Guzika – za działalność społeczną i charytatywną (dyrektor 5. Wojskowego Szpitala Klinicznego w Krakowie); Tomasza Całki – za pracę na rzecz społeczności lokalnej (samorządowiec z powiatu bocheńskiego); płk. Andrzeja Karkoszki – za zasługi na rzecz lokalnej społeczności (komendant Placówki Straży Granicznej w Krakowie).
- Brązowy Krzyż Zasługi dla Rafała Rudki – za działalność na rzecz lokalnej społeczności (zastępca dyrektora Biura Związku Powiatów Polskich, przedstawiciel powiatu bocheńskiego).
Nowi obywatele Polski
W czasie uroczystości wręczono także akty nadania obywatelstwa polskiego dziesięciu osobom (osiem dorosłych i dwojgu dzieciom). Nowi obywatele pochodzą m.in. z Bośni i Hercegowiny, Turcji, Iranu i Ukrainy. Decyzje były wydane zarówno w drodze postanowienia Prezydenta RP, jak i decyzji administracyjnych Wojewody Małopolskiego, zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi nabywania obywatelstwa (m.in. wymogi dotyczące pobytu, znajomości języka polskiego oraz stałego źródła dochodu).
Defilada i prezentacja sprzętu
Zwieńczeniem obchodów była defilada ulicą Basztową, podczas której pokazano około 50 pojazdów i sprzętu reprezentacyjnego służb mundurowych. Mieszkańcy i turyści mogli zobaczyć m.in. transportery ROSOMAK, pojazdy wojsk aeromobilnych, specjalistyczne samochody ratownicze z żurawiem i podnośnikiem, sprzęt do działań wodno‑ratowniczych, quady, motocykle oraz pojazdy policyjne i strażackie. W defiladzie uczestniczyły formacje Wojska Polskiego, Państwowej Straży Pożarnej, Policji, Straży Granicznej, Służby Więziennej, Inspektoratu Transportu Drogowego, a także grupy kawaleryjskie i rekonstrukcyjne.
Piknik rodzinny na Plantach
W godzinach 11:00–15:00 na Plantach Krakowskich odbył się piknik rodzinny z ofertą edukacyjną i rozrywkową. Przy Barbakanie stanęło stoisko IPN z warsztatami „Historia w Kolorach” oraz „Historia w Obrazkach”, wystawami i materiałami edukacyjnymi. Dla dzieci przygotowano animacje — malowanie twarzy, modelowanie balonów, brokatowe tatuaże czy plecenie warkoczyków; działała też strefa gastronomiczna.
W programie znalazły się także interaktywne pokazy Teatru Wagabunda („Stara Zagroda”) oraz występy cyrkowe. W wydarzeniu uczestniczyły Koła Gospodyń Wiejskich z różnych miejscowości.
Podziękowania i refleksje
Wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar podziękował organizatorom i uczestnikom, podkreślając że obchody 3 maja były okazją do wspólnego świętowania i manifestacji dumy z bycia Polakami, które miały miejsce zarówno w Krakowie, jak i w całym regionie.