Miasto wraz ze swoimi jednostkami i spółkami realizuje szereg przedsięwzięć współfinansowanych z funduszy unijnych na lata 2021–2027. W ciągu ostatnich dwóch lat wartość tych projektów wyniosła około 2,6 mld zł, z czego blisko 1,5 mld zł pochodzi z dofinansowania UE. To dowód na istotne wykorzystanie środków zewnętrznych jako kluczowego narzędzia rozwoju Krakowa.
Transport na pierwszym miejscu
Największa część środków — ponad 60 proc. — przeznaczana jest na rozwój komunikacji miejskiej. Wśród realizowanych działań znajdują się m.in.:
- przebudowy torowisk tramwajowych na ulicach takich jak Straszewskiego, Piłsudskiego, Karmelicka i Starowiślna
- budowa węzłów przesiadkowych, przykładowo w rejonie Bronowic
- rozbudowa infrastruktury rowerowej
- budowa przystanku SKA Kraków Prądnik Czerwony
- zakup nowoczesnych tramwajów oraz autobusów zeroemisyjnych
Tylko Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne pozyskało setki milionów złotych na odnowę taboru, a łączna wartość tych inwestycji szacowana jest na około 1,4 mld zł.
Finansowanie i priorytety społeczne
Środki zewnętrzne trafiają również na projekty społeczne. Ponad 141 mln zł przeznaczono na wsparcie rodzin, opiekę nad dziećmi i osobami niesamodzielnymi oraz programy aktywizacji zawodowej.
W mieście rozwijane są m.in. Centra dla Rodzin, programy integracyjne oraz działania wspierające powroty na rynek pracy. Równocześnie inwestuje się w edukację zawodową poprzez tworzenie Centrów Kompetencji Zawodowych i Branżowych Centrów Umiejętności, które łączą system oświaty z potrzebami rynku pracy.
Fundusze z KPO – wsparcie dla transformacji
Krajowy Plan Odbudowy pozostaje ważnym źródłem finansowania. Od maja 2024 r. Kraków pozyskał w jego ramach:
- 506 mln zł bezzwrotnego wsparcia dla realizowanych projektów
- blisko 200 mln zł w formie pożyczek na działania w ramach Zielonej Transformacji Miast
Te środki wspierają m.in. rozwój transportu zeroemisyjnego, termomodernizacje budynków, projekty edukacyjne i kulturalne oraz inwestycje w ochronę zdrowia. Miejskie spółki, takie jak MPK i Wodociągi Miasta Krakowa, sięgnęły po pożyczki z KPO o łącznej wartości przekraczającej 1 mld zł.
Nowe serce Krakowa bije na Wesołej
Dwa lata kadencji prezydenta Aleksandra Miszalskiego przyniosły nie tylko aktywne pozyskiwanie funduszy zewnętrznych, ale też strategiczne decyzje dotyczące długofalowego rozwoju miasta. Jednym z kluczowych projektów jest rewitalizacja Wesołej — obszaru o dużym znaczeniu historycznym, przekształcanego w nowoczesną, kreatywną dzielnicę.
Prezydent podkreśla, że celem jest stworzenie otwartej przestrzeni łączącej funkcje społeczne, zielone enklawy oraz innowacyjne rozwiązania. Obecnie ponad 40 proc. terenu stanowią zieleń, a niemal 80 proc. powierzchni przewidziano pod działalność kulturalną, edukacyjną, projektową i innowacyjną.
Masterplan – plan na dekady
W 2025 roku po intensywnych pracach opracowano masterplan dla Wesołej. Dokument określa kierunki przemiany dawnych terenów szpitalnych w zieloną dzielnicę kreatywną i jest wynikiem szerokiego dialogu z mieszkańcami, ekspertami oraz instytucjami miejskimi.
Przygotowanie dokumentu koordynował główny architekt miasta Janusz Sepioł we współpracy z interdyscyplinarnym zespołem. Masterplan zakłada rozwój funkcji kulturalnych, edukacyjnych, rekreacyjnych i innowacyjnych, ochronę dziedzictwa oraz zwiększenie powierzchni zielonych.
Pierwsze zaplanowane działania obejmują m.in. organizację Urban Forum, powstanie Mediateki oraz nowych przestrzeni publicznych. Za wdrożenie odpowiada Agencja Rozwoju Miasta Krakowa, a finansowanie ma pochodzić m.in. z funduszy europejskich oraz partnerstw publiczno‑prywatnych.
FabLab – jedenaście pracowni
W ramach przemian uruchomiono na Wesołej FabLab Małopolska — przestrzeń łączącą edukację, technologie i aktywność społeczną. FabLab mieści jedenaście specjalistycznych pracowni, od stolarskiej i ceramicznej po elektroniczną, druk 3D czy VR, wyposażonych w nowoczesne narzędzia oraz sprzęt multimedialny.
Obiekt służy zarówno hobbystom i uczniom, jak i przedsiębiorcom oraz startupom. Oferuje warsztaty, zajęcia STEM i doradztwo zawodowe, wspierając rozwój kompetencji przyszłości oraz wymianę doświadczeń. Projekt otrzymał blisko 5 mln zł dofinansowania z funduszy europejskich.
SCT HUB dla zrównoważonej turystyki
Kraków został także beneficjentem programu Europejska Inicjatywa Miejska — projekt „SCT HUB – Codesign the Future of Sustainable Cultural Tourism” otrzymał blisko 5 mln euro, z czego dla Gminy Miejskiej Kraków przeznaczono nieco mniej niż 863 tys. euro.
Liderem projektu jest Gmina Miejska Kraków, a partnerami m.in. Uniwersytet Jagielloński, Krakowskie Biuro Festiwalowe, Agencja Rozwoju Miasta Krakowa oraz lokalne organizacje i fundacje. Celem jest wypracowanie innowacyjnych rozwiązań systemowych wspierających transformację oferty kulturalno‑turystycznej miasta.
W ramach działań planowana jest adaptacja części przestrzeni zabytkowego budynku przy ul. Kopernika 19 przez Agencję Rozwoju Miasta Krakowa. Docelowo ma tam powstać Living Lab do testowania rozwiązań oraz trzy rezydencje artystyczne, które umożliwią współpracę twórców i rozwój oferty turystyki kulturalnej.
„Kwartał kultury na Wesołej”
Projekt „Kwartał Kultury na Wesołej” uzyskał 50 mln zł dofinansowania z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS). Środki pozwolą na modernizację budynków przy ul. Kopernika 15 i 15a oraz stworzenie otwartych przestrzeni kulturalno‑edukacyjnych. W centrum inwestycji znajdą się Dom Literatury i Języka oraz nowa siedziba Małopolskiego Instytutu Kultury.
Jak wskazują organizatorzy, projekt odpowiada na potrzeby środowiska literackiego i ma charakter integracyjny — łączy artystów, organizacje pozarządowe i mieszkańców. Dzięki współpracy z instytucjami regionalnymi ma też pełnić rolę platformy wymiany doświadczeń między Krakowem a mniejszymi ośrodkami.
Perspektywa na przyszłość
Od ponad dwóch dekad Kraków korzysta z funduszy unijnych, pozyskując łącznie ponad 6,7 mld zł bezzwrotnego dofinansowania. Te środki znacząco przyczyniły się do rozwoju transportu, edukacji, ochrony zdrowia, kultury i infrastruktury miejskiej. Fundusze zewnętrzne pozostają jednym z filarów realizacji ambitnych projektów odpowiadających na potrzeby mieszkańców.
Źródło: krakow.pl