W piątek, 29 maja, w Trzebini oficjalnie podsumowano realizację jednego z najbardziej zaawansowanych projektów transportowo‑energetycznych w Małopolsce. Spółka Transgór S.A., obsługująca przewozy m.in. dla Związku Komunalnego „Komunikacja Międzygminna”, zakończyła wdrażanie pierwszego w regionie kompleksowego, inteligentnego systemu ładowania autobusów elektrycznych.
Inwestycja to coś więcej niż zakup elektrycznych pojazdów – to zintegrowany ekosystem energetyczny łączący produkcję, magazynowanie i zarządzanie energią dla komunikacji publicznej. Obiekt określany jest jako „energetyczna wyspa” i uważany jest za unikatowy w skali województwa.
W centrum projektu znajduje się zaawansowany system EMS (Energy Management System), który w czasie rzeczywistym równoważy energię z instalacji fotowoltaicznej oraz z krajowej sieci, co pozwala maksymalizować wykorzystanie „zielonej” energii w codziennej eksploatacji taboru.
Szczegóły techniczne i infrastruktura
Całkowite kwalifikowane koszty inwestycji wyniosły ponad 13,3 mln zł netto. Blisko 9,7 mln zł pochodziło z dofinansowania Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027, natomiast Transgór S.A. wniósł ponad 3,6 mln zł własnych środków. Zakup autobusów otrzymał aż 85% wsparcia, natomiast na infrastrukturę energetyczną przyznano 45,5% dofinansowania.
Autorzy projektu akcentują, że inwestycja redefiniuje pojęcie „zielonej inwestycji” — nie ogranicza się tylko do spełniania norm klimatycznych, lecz tworzy aktywny system ochrony środowiska, zmniejszający ślad węglowy i ograniczający ingerencję w otoczenie.
Zbigniew Gruszka, prezes Transgór S.A., przypomniał, że ideę rozwoju zeroemisyjnego transportu zaczęto realizować wspólnie z władzami Trzebini i okolic. W ciągu ostatnich dwóch dekad samorządy konsekwentnie wspierały ekologiczne rozwiązania w transporcie — od autobusów na gaz ziemny po obecny etap elektryfikacji.
Prezes wskazał również, że w 2018 roku spółka pozyskała środki na zakup 20 autobusów napędzanych sprężonym gazem ziemnym, które do dziś są w eksploatacji i służą mieszkańcom regionu.
Marszałek Województwa Małopolskiego Łukasz Smółka podkreślił, że transformacja energetyczna i rozwój nowoczesnego transportu to kluczowe wyzwania dla regionu. Dzięki wsparciu europejskiemu powstają projekty podnoszące komfort życia i wyznaczające nowe standardy ekologii i innowacji.
Iwona Gibas, członek Zarządu Województwa Małopolskiego, zaznaczyła, że projekt w Trzebini łączy innowacyjne technologie z dbałością o mieszkańców i przyszłość regionu, przynosząc wymierne korzyści teraz i w kolejnych latach.
Burmistrz Jarosław Okoczuk wskazał na znaczenie bezpieczeństwa energetycznego i samowystarczalności systemu. Dzięki środkom z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji gmina stała się pierwszą w Małopolsce z tak nowoczesnym, opartym na magazynach energii i autobusach zeroemisyjnych, rozwiązaniem.
Zakres projektu
Projekt „Zakup zeroemisyjnego taboru autobusowego wraz z infrastrukturą ładowania pojazdów oraz wdrożeniem innowacyjnego sposobu pozyskiwania i magazynowania energii” obejmował:
- zakup trzech autobusów Solaris Urbino 12 Electric,
- budowę farmy fotowoltaicznej o mocy ponad 307 kWp,
- budowę magazynu energii o mocy 300 kW i pojemności bliskiej 1 400 kWh,
- wdrożenie inteligentnego systemu zarządzania energią integrującego produkcję, magazynowanie i wykorzystanie energii do potrzeb transportu publicznego.
Realizacja w formule „zaprojektuj i wybuduj” obejmowała także montaż trzech stacjonarnych ładowarek po 120 kW każda oraz mobilnej ładowarki 40 kW, co umożliwia jednoczesne doładowanie autobusów przed wyjazdem i zapewnia operacyjną elastyczność.
Architektura sterowania: BMS, EMS i SCADA
Projekt wykorzystuje kilka poziomów zarządzania energią:
- BMS (Battery Management System) — nadzoruje ogniwa i moduły baterii, monitoruje napięcia, prądy i temperatury, zabezpiecza przed przeładowaniem, głębokim rozładowaniem, zwarciami oraz realizuje balansowanie ogniw, a także raportuje wskaźniki SoC i SoH,
- EMS (Energy Management System) — podejmuje decyzje operacyjne dotyczące ładowania i rozładowywania magazynu, realizuje strategie takie jak ścinanie szczytów, przesuwanie obciążenia, arbitraż cenowy oraz współpracuje z prognozami pogody i cen energii,
- SCADA — system nadzoru i akwizycji danych zapewniający wizualizację pracy, gromadzenie historii, zarządzanie alarmami oraz integrację z infrastrukturą pomocniczą i siecią dystrybucyjną.
System SCADA został zintegrowany z siecią TAURON Dystrybucja S.A. za pomocą telemechaniki i łączności GPRS, co pozwala na szybkie reagowanie na parametry sieci i kontrolę stacji transformatorowej.
Autorskie algorytmy BMS/EMS zarządzają magazynem energii SOLA Titan o parametrach 300 kW i 1 398 kWh, decydując aktywnie o przepływach mocy i ochronie baterii. System przewiduje produkcję z instalacji PV i może inteligentnie wykorzystać giełdę energii, ładując magazyn przy niższych taryfach.
Tabor i wyposażenie
Trzy autobusy Solaris Urbino 12 Electric rozpoczęły obsługę linii ZKKM od stycznia 2026 roku. Pojazdy wyposażono w akumulatory o pojemności 411 kWh, zapewniające zasięg do około 300 km.
- Komfort pasażerów: niskopodłogowa konstrukcja z 75 miejscami, pełna klimatyzacja z pompą ciepła, porty USB i oświetlenie LED.
- Bezpieczeństwo: automatyczne wykrywanie i gaszenie pożaru w przestrzeni pasażerskiej i komorze baterii, monitoring martwego pola, rozpoznawanie znaków drogowych oraz blokady alkoholowe.
Podsumowanie finansowe
Kluczowe liczby projektu:
- Koszty kwalifikowane: 13 356 842,52 zł netto,
- Wartość dofinansowania: 9 711 142,04 zł netto,
- Wkład własny Transgór S.A.: 3 645 700,48 zł netto.
Projekt w Trzebini jest finansowany ze środków Funduszy Europejskich dla Małopolski 2021–2027 w ramach Funduszu Sprawiedliwej Transformacji i stanowi przykład kompleksowego podejścia do elektryfikacji transportu publicznego oraz zarządzania lokalną energią.
Źródło: trzebinia.pl