Wysokie temperatury znacząco zwiększają ryzyko odwodnienia i przegrzania organizmu. Ekstremalny upał może prowadzić do udaru słonecznego lub cieplnego, które zagrażają zdrowiu, a nawet życiu.
Do najczęściej występujących objawów należą: uczucie skrajnego zmęczenia, silne bóle i zawroty głowy, nudności, gorączka, szum w uszach, drgawki, bardzo wysoka temperatura ciała, przyspieszone tętno i oddech.
Upał wpływa także na funkcjonowanie układu nerwowego — może wywoływać senność, rozdrażnienie oraz pogorszenie koncentracji i wydajności. Ma to szczególne znaczenie podczas prowadzenia pojazdów.
Porady, jak chronić się przed skutkami upału
Jeżeli pojawią się zawroty głowy, osłabienie, silne pragnienie, niepokój lub ból głowy, zadzwoń po pomoc (112) i jeśli to możliwe przenieś się w chłodniejsze miejsce.
Osoby przyjmujące leki powinny konsultować się z lekarzem, ponieważ niektóre preparaty zaburzają termoregulację i gospodarkę wodno-elektrolitową.
- W ciągu dnia trzymaj zamknięte rolety i okna po stronie nasłonecznionej, a wietrz mieszkanie wczesnym rankiem i późnym wieczorem, gdy temperatura spada.
- Ubieraj się w lekkie, przewiewne ubrania z naturalnych tkanin i w jasnych kolorach.
- Unikaj gwałtownych zmian temperatury — osoby przebywające w klimatyzowanych pomieszczeniach nie powinny od razu wychodzić na zewnątrz w pełnym słońcu.
- Ogranicz opalanie — nie przebywaj na słońcu dłużej niż około 2 godziny dziennie i stosuj kremy z filtrem.
- Unikaj intensywnego wysiłku fizycznego w najgorętszych godzinach; wysiłek zwiększa ryzyko odwodnienia, skurczów mięśni i udaru cieplnego.
- Przed wejściem do wody po opalaniu najpierw polej twarz i klatkę piersiową wodą z akwenu, a następnie stopniowo zanurzaj się w wodzie, by uniknąć szoku termicznego.
- Podczas dłuższych podróży samochodem rób częstsze przerwy w cieniu, aby utrzymać dobrą koncentrację.
Nawadnianie i dieta
Pij dużo płynów, najlepiej niegazowanej wody. W upalne dni warto sięgać po lekkie posiłki oparte na warzywach i owocach, które dostarczają witamin i minerałów. Unikaj ciężkostrawnych, tłustych oraz wysokokalorycznych potraw, które dodatkowo obciążają organizm.
Wysokie temperatury sprzyjają namnażaniu bakterii, np. salmonelli — unikaj surowych jaj i dbaj o higienę rąk. Alkohol pogłębia odwodnienie, dlatego w upały najlepiej go unikać.
Dzieci, zwierzęta i osoby starsze
Nie zostawiaj dzieci ani zwierząt w zaparkowanych samochodach — temperatura w nagrzanym wnętrzu może osiągnąć nawet 50–60°C. W czasie upałów najlepiej ograniczyć wychodzenie z domu z małymi dziećmi; gdy jest to konieczne, ubierz je w lekkie, jasne ubrania i pamiętaj o nakryciu głowy.
Zadbaj o ochronę wózka — nawet ustawiony w cieniu może wymagać dodatkowej osłony przed słońcem. Dzieciom podawaj letnie (nie lodowate) napoje, np. ziołowe lub owocowe herbatki, wodę mineralną lub rozcieńczone soki; kąp dziecko w letniej wodzie.
Seniorzy powinni unikać wychodzenia w najgorętszych godzinach i nosić nakrycie głowy. Osoby starsze przyjmujące wiele leków muszą szczególnie uważać — odwodnienie może zwiększyć stężenie niektórych substancji w organizmie do niebezpiecznego poziomu, dlatego należy uważnie obserwować samopoczucie i stosować się do zaleceń medycznych.
O ochronie przeciwsłonecznej
Stosuj kremy z filtrem SPF, pamiętając, że nie zapewniają one całkowitej ochrony, tylko zmniejszają ryzyko poparzeń. Nakładaj preparat przed wyjściem na słońce i powtarzaj aplikację po kąpieli, silnym spoceniu lub wycieraniu skóry ręcznikiem. Dla dorosłego zalecana ilość to około 6 łyżeczek preparatu na całe ciało.
Przykładowe stopnie ochrony SPF:
- SPF 2–6 — słaby
- SPF 9–12 — średni
- SPF 15–25 — wysoki
- SPF 30–50 — bardzo wysoki
- SPF >50 — ultra wysoki
Pamiętaj, że ochrona spada z czasem — ponawiaj aplikację zgodnie z potrzebą.
Definicja upału: Upał to sytuacja, gdy temperatura przy powierzchni ziemi przekracza 30°C. Najwyższe wartości temperatury dnia występują najczęściej między 15:00 a 18:00, natomiast najsilniejsze promieniowanie UV przypada zwykle między 12:00 a 13:00.
Pliki do pobrania:
Upały — broszura (PDF)
Wprowadzenie: Marcin Janowiec, 25.06.2026 r.
Źródło: greboszow.pl