Kiedy w telefonie rozbrzmiewa głos sugerujący, że bliska osoba została ranna lub ma kłopoty, natychmiast pojawia się potrzeba pomocy. W takich chwilach emocje i stres mogą wyłączyć racjonalne myślenie — to zjawisko wykorzystują przestępcy, próbując wyłudzić pieniądze lub kosztowności. Jednym z prostych sposobów obrony jest ustalenie tajnego hasła znanego tylko członkom rodziny.

W Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie odbył się briefing prasowy inaugurujący kampanię społeczną „Ustal z Babcią hasło”. W spotkaniu uczestniczyli m.in. I wicewojewoda małopolska Elżbieta Achinger, I małopolski wicekurator oświaty Artur Pasek, naczelnik Wydziału Prewencji KWP w Krakowie mł. insp. Robert Michalik oraz były senator i ekspert ds. polityki senioralnej Stanisław Bisztyga.

Skala problemu w liczbach

Z danych Komendy Wojewódzkiej Policji w Krakowie wynika, że w minionym roku 450 osób padło ofiarą oszustw „na legendę” (np. na wnuczka, policjanta, prokuratora), a straty przekroczyły 14,2 mln zł. W tej grupie 313 osób miało co najmniej 65 lat — seniorzy stracili ponad 10,1 mln zł. W 2024 roku odnotowano 451 takich przestępstw na łączną kwotę blisko 19,8 mln zł, z czego 281 ofiar miało 65+; straty seniorów oszacowano na niemal 16,7 mln zł.

Jak podkreśliła I wicewojewoda Elżbieta Achinger, oszuści działają szybko i bez skrupułów — często podszywają się pod bliskich lub osoby zaufania publicznego, a za pomocą technologii, w tym narzędzi imitujących głos, potrafią zmylić rozmówcę. Kampania ma na celu zmniejszenie skuteczności takich ataków poprzez proste narzędzie: rodzinne hasło bezpieczeństwa.


Komenda Wojewódzka Policji w Małopolsce od lat prowadzi działania profilaktyczne skierowane do seniorów. W 2025 roku policjanci wzięli udział w ponad 1,4 tys. spotkaniach dotyczących bezpieczeństwa osób starszych, w których uczestniczyło prawie 34 tys. osób. Jak zaznaczył komendant wojewódzki nadinsp. Artur Bednarek, edukacja i wzrost świadomości pomagają ograniczać straty — seniorzy częściej zgłaszają próby wyłudzeń, a działania prewencyjne obejmują m.in. współpracę międzypokoleniową i dystrybucję materiałów informacyjnych.

Zdaniem ekspertów, kluczowe jest wykorzystanie relacji rodzinnych i wiedzy młodszych pokoleń o nowych technologiach — to oni najczęściej potrafią rozpoznać próby oszustwa i pomóc dziadkom zabezpieczyć się przed nimi.

Kampania zachęca do przygotowania krótkiego hasła — pojedynczego słowa lub zdania — znanego tylko rodzinie. W sytuacji podejrzanego telefonu pozwoli ono szybko zweryfikować rozmówcę i powstrzymać impulsywną reakcję.

Do szkół podstawowych i ponadpodstawowych w Małopolsce trafią materiały edukacyjne przygotowane w ramach kampanii: plakaty, scenariusze lekcji i konspekty dostosowane do wieku uczniów. Nauczyciele przeprowadzą zajęcia, podczas których młodzież pozna mechanizmy oszustw i opracuje sposoby wsparcia seniorów. Uczniowie zostaną zachęceni do rozmów z bliskimi i ustalenia rodzinnego „hasła bezpieczeństwa”. Kampania przewiduje także działania w mediach społecznościowych, promujące tworzenie krótkich filmików o tematyce bezpieczeństwa z wykorzystaniem odpowiedniego hashtagu.

  • Dystrybucja materiałów edukacyjnych do wszystkich szkół w województwie,
  • zajęcia dla uczniów tłumaczące mechanizmy oszustw i sposoby pomocy seniorom,
  • inicjowanie rozmów rodzinnych i ustalenie wspólnego hasła,
  • akcje informacyjne w internecie z udziałem młodzieży.

Jak przypomniał Stanisław Bisztyga, starsze pokolenia często potrzebują wsparcia w obszarze cyfrowym — pomoc dzieci i wnuków jest niezbędna, by nadążyć za zmieniającymi się metodami oszustw. Wicewojewoda Achinger dodała, że najprostsza rozmowa z bliskimi bywa najlepszym zabezpieczeniem przed utratą oszczędności całego życia.

Kampania „Ustal z Babcią hasło” powstała z inicjatywy wicewojewody Elżbiety Achinger i jest odpowiedzią na ogólnopolską akcję Departamentu Polityki Senioralnej KPRM pod nazwą „Rodzinne hasło”.

Źródło: malopolska.uw.gov.pl