Od początku 2026 roku w Krakowie wchodzi w życie Strefa Czystego Transportu (SCT), która zmienia zasady wjazdu do miasta. Zmiana może dotknąć osoby dojeżdżające do pracy, na zakupy lub do lekarza, szczególnie jeśli mieszkają poza granicami Krakowa.
Pierwszym krokiem dla kierowców spoza miasta jest sprawdzenie, czy samochód spełnia wymagania norm emisji spalin. Wiele pojazdów już je spełnia — jeśli auto ma polskie tablice i odpowiada kryteriom strefy, zostanie automatycznie zarejestrowane w systemie i nie trzeba nic robić.
Samochody benzynowe (również z instalacją LPG) będą mogły wjeżdżać do strefy, gdy spełniają normę Euro 4 lub zostały zarejestrowane w 2005 roku lub później — oznacza to dopuszczenie aut nawet 21-letnich w momencie uruchomienia strefy.
Opłaty i okres przejściowy
Dla aut z silnikiem Diesla wymagania są ostrzejsze: samochody osobowe do 3,5 tony muszą mieć normę Euro 6 lub rok produkcji 2014 i nowszy (maksymalnie 12 lat). Cięższe pojazdy użytkowe z silnikiem wysokoprężnym muszą spełniać Euro 6 lub pochodzić z 2012 roku lub później.
Dla kierowców spoza Krakowa, których samochody nie spełniają kryteriów, przewidziano trzyletni okres przejściowy z możliwością wjazdu po uiszczeniu opłaty. System jest elastyczny: opłata godzinowa wyniesie 2,50 zł za każdą rozpoczętą godzinę pobytu w strefie (liczoną od wjazdu do wyjazdu lub zaparkowania), a opłata dzienna ma wynosić 5 zł w 2026 r. i 15 zł w 2027 r.
Osoby dojeżdżające regularnie mogą wykupić abonamenty miesięczne: 100 zł w 2026 r., 250 zł w 2027 r. i 500 zł w 2028 r. Po zakończeniu okresu przejściowego, czyli po 31 grudnia 2028 r., wjazd z zewnątrz bez spełnienia norm emisji nie będzie już możliwy — to wymóg ustawy.
Wczesną grudniem 2025 r. zostanie uruchomiony system obsługujący strefę, gdzie będzie można sprawdzić dane pojazdu, zgłosić auto lub wykupić opłatę za wjazd. Osoby potrzebujące pomocy będą mogły również skorzystać z punktów obsługi wskazanych przez miasto oraz z kontaktu z Krakowskim Centrum Kontaktu.
Właściciele samochodów z zagranicznymi tablicami nadal muszą sami zgłosić pojazd do systemu — wymagane będą kopie dokumentów rejestracyjnych, dane producenta, modelu, roku oraz informacja o normie emisji.
Wjazdy do SCT będą monitorowane automatycznie za pomocą kamer odczytujących numery rejestracyjne i porównujących je z bazą. W przypadku naruszenia przepisów grozi mandat do 500 zł, nakładany przez straż miejską lub policję.
Zwolnienia i wyjątki
W określonych sytuacjach przewidziano zwolnienia z opłat i ograniczeń. Osoby posiadające ważną kartę parkingową dla niepełnosprawnych mogą zgłosić jeden pojazd zwolniony z opłat — przy zgłoszeniu trzeba przedstawić kopię karty z datą ważności i danymi uprawnionego.
Zwolnienia przysługują też pacjentom regularnie korzystającym z refundowanych świadczeń medycznych (rehabilitacja, dializy, chemioterapia, radioterapia); każdorazowy wjazd trzeba będzie zgłosić w systemie i potwierdzić w placówce. Nie dotyczy to przyjazdów ratunkowych na SOR.
Również pojazdy zabytkowe wpisane do rejestru konserwatorskiego oraz niektóre pojazdy specjalne (np. kampery, food trucki) będą mogły uzyskać zwolnienie po zgłoszeniu i weryfikacji w centralnych ewidencjach. W większości przypadków uprawnienia będą wymagały corocznego odnawiania i potwierdzania dokumentami.
Przed pierwszym wjazdem do strefy warto sprawdzić, czy samochód ma wpisaną normę Euro w dowodzie rejestracyjnym i przygotować się do zmian — rozważyć np. wymianę pojazdu, korzystanie z komunikacji publicznej, parkowanie na P+R lub uwzględnić koszty opłat za wjazd w budżecie dojazdów.
W razie wątpliwości kierowcy mogą kontaktować się z miejskim centrum obsługi, a także skorzystać z uruchamianego systemu informatycznego, który krok po kroku poprowadzi przez procedury zgłoszenia i ewentualnych opłat.